SUN’IY INTELLEKT TARJIMASIDA PRAGMATIK EKVIVALENTLIK: INGLIZ VA O‘ZBEK DISKURSIDAGI MUAMMOLAR

Mualliflar

  • Shaxnoza Karimova Samarqand davlat chet tillar instituti Author

DOI:

https://doi.org/10.67227/kahgh897

Kalit so‘zlar:

pragmatik ekvivalentlik, SI tarjimasi, ingliz-o‘zbek tarjimasi, diskurs tahlili, neyron mashinali tarjima, pragmatika.

Abstrak

Sun’iy intellekt (SI) va neyron mashinali tarjima (NMT) texnologiyalarining jadal rivojlanishi avtomatlashtirilgan tarjimaning samaradorligini sezilarli darajada oshirdi. Shunga qaramay, pragmatik ekvivalentlikka erishish hanuz murakkab masala bo‘lib qolmoqda, ayniqsa ingliz va o‘zbek kabi til va madaniyat jihatidan farqli tillar o‘rtasida tarjima qilishda. Ushbu tadqiqot ingliz va o‘zbek diskursini SI asosida tarjima qilishda pragmatik ma’noni saqlash bilan bog‘liq qiyinchiliklarni tahlil qiladi. Sifatli diskurs tahlili va ommabop SI tarjima vositalaridan olingan qiyosiy misollar asosida tadqiqot xushmuomalalik strategiyalari, nutq aktlari, implikatura, madaniy ishoralar va kontekstga bog‘liq ma’nolarni o‘rganadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, SI tizimlari lug‘at va grammatika jihatidan yaxshi natija ko‘rsatsa-da, ko‘pincha mo‘ljallangan ma’no hamda madaniy nozikliklarni to‘liq ifodalashda muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. Maqolada kelajakda yanada aniqroq SI tarjima tizimlarini yaratish uchun pragmatik tushuncha va madaniy xabardorlikni integratsiya qilish muhimligi ta’kidlanadi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Baker M. In Other Words: A Coursebook on Translation. 3rd ed. – London; New York: Routledge, 2018. – 392 p.

2. Brown P., Levinson S.C. Politeness: Some Universals in Language Usage. – Cambridge: Cambridge University Press, 1987. – 345 p.

3. Grice H.P. Logic and Conversation // Syntax and Semantics. Vol. 3 / ed. by P. Cole, J. Morgan. – New York: Academic Press, 1975. – P. 41–58.

4. Leech G. Principles of Pragmatics. – London: Longman, 1983. – 250 p.

5. Newmark P. A Textbook of Translation. – New York: Prentice Hall, 1988. – 292 p.

6. Nida E.A. Toward a Science of Translating. – Leiden: Brill, 1964. – 331 p.

7. Toury G. Descriptive Translation Studies and Beyond. – Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 1995. – 311 p.

8. Vinay J.P., Darbelnet J. Comparative Stylistics of French and English: A Methodology for Translation. – Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 1995. – 358 p.

9. Yusupov O. Challenges of Machine Translation in Uzbek-English Discourse // Journal of Language and Linguistic Studies. – 2021. – Vol. 17. – No. 2. – P. 1123–1135.

10. Zohidov M. Pragmatic Aspects of Intercultural Communication in Uzbek Discourse // International Journal of Linguistics. – 2020. – Vol. 12. – No. 4. – P. 55–67.

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-05-05

Qanday havola qilish kerak

SUN’IY INTELLEKT TARJIMASIDA PRAGMATIK EKVIVALENTLIK: INGLIZ VA O‘ZBEK DISKURSIDAGI MUAMMOLAR. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(5), 640-644. https://doi.org/10.67227/kahgh897