EKOLOGIK GLOBALLASHUV: TUSHUNCHASI,MOHIYATI VA ZAMONAVIY TENDENSIYALARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/6a6k3e71Kalit so‘zlar:
ekologik globallashuv; barqaror rivojlanish; transchegaraviy ekologiya; iqlim o‘zgarishi; atrof-muhit muhofazasi; xalqaro ekologik hamkorlik; antropogen bosim; yashil iqtisodiyot; ekologik adolat.Abstrak
Ushbu maqolada ekologik globallashuv fenomeni uning kontseptual asoslari, tarixiy shakllanishi va zamonaviy tendensiyalari nuqtai nazaridan keng qamrovli ilmiy tahlil asosida o‘rganiladi. Globallashuv jarayonlari va atrof-muhit o‘rtasidagi murakkab dialektik munosabat, ekologik muammolarning transchegaraviy xususiyati, iqlim o‘zgarishi, biologik xilma-xillikning kamayishi hamda okean va chuchuk suv resurslarining degradatsiyasi kabi global ekologik inqirozlarning mexanizmlari ochib beriladi. Maqolada xalqaro ekologik shartnomalar tizimi, global ekologik boshqaruv institutlari va moliyaviy mexanizmlarning samaradorligi baholanadi. Zamonaviy tendensiyalar sifatida yashil iqtisodiyot paradigmasi, tabiatga asoslangan yechimlar kontseptsiyasi, ekologik adolat tamoyili va raqamli texnologiyalarning ekologik monitoring tizimlariga ta'siri tahlil qilinadi. O‘zbekistonning mintaqaviy ekologik muammolar va global ekologik boshqaruv tizimiga integratsiyasi alohida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari ekologik globallashuvni mustaqil ilmiy-metodologik kategoriya sifatida asoslab, uning nazariy va amaliy ahamiyatini ko‘rsatib beradi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Vernadsky V.I. The Biosphere and the Noosphere // American Scientist. — 1945. — Vol. 33, № 1. — P. 1–12. [Rus tilida: Биосфера и ноосфера. — Москва: Наука, 1989. — 261 б.]
2. Our Common Future / World Commission on Environment and Development. — Oxford: Oxford University Press, 1987. — 400 p.
3. Daly H.E. Beyond Growth: The Economics of Sustainable Development. — Boston: Beacon Press, 1996. — 253 p.
4. Hasanov R.X. Markaziy Osiyo suv resurslari va iqlim o‘zgarishi: mintaqaviy hamkorlik istiqbollari // Ekologiya va tabiat jurnali. — 2021. — № 4. — B. 34–48.
5. Yusupova D.N. O‘zbekistonda ekologik siyosatning zamonaviy yo‘nalishlari. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2023. — 186 b.
6. Biermann F., Pattberg P. (eds.). Global Environmental Governance Reconsidered. — Cambridge: MIT Press, 2012. — 320 p.
7. Climate Change 2023: Synthesis Report / IPCC. — Geneva, 2023. — 184 p.
8. Stern N. A Time for Action on Climate Change and a Time for Change in Economics // Economic Journal. — 2022. — Vol. 132, № 644. — P. 1259–1289.
9. UNEP / CAR-SD. State of the Environment: Central Asia. — Nairobi: United Nations Environment Programme, 2023. — 248 p.
10. Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services / IPBES. — Bonn: IPBES Secretariat, 2019. — 1148 p.
11. IUCN. Nature-based Solutions for Climate Change Mitigation. — Gland, 2022. — 80 p.
12. Esty D., Ivanova M. (eds.). Global Environmental Governance: Options and Opportunities. — New Haven: Yale School of Forestry & Environmental Studies, 2002. — 260 p.
13. Schlosberg D. Defining Environmental Justice: Theories, Movements, and Nature. — Oxford: Oxford University Press, 2007. — 234 p.
14. World Energy Outlook 2023 / IEA. — Paris: International Energy Agency, 2023. — 464 p.
