SIYOSIY JARAYONLARDA JAMOATCHILIK FIKRINI SHAKLLANTIRISH USULLARI VA TEXNOLOGIYALARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/p2ad6f44Kalit so‘zlar:
jamoatchilik fikri, siyosiy jarayonlar, fikr shakllantirish usullari, raqamli texnologiyalar, sotsiologik so‘rov, aql markazlari, dezinformatsiya.Abstrak
Ushbu maqolada siyosiy jarayonlarda jamoatchilik fikrini shakllantirishning an’anaviy va zamonaviy usullari tahlil qilinadi. Xususan, so‘rovnomalar, fokus-guruhlar, referendumlar, jamoat muhokamalari, ijtimoiy tarmoqlar, telegram-kanallar, sun’iy intellekt va katta ma’lumotlar texnologiyalarining imkoniyatlari o‘rganilgan. O‘zbekiston misolida 2023-2025 yillarda o‘tkazilgan beshta yirik sotsiologik tadqiqot natijalari keltirilgan. Jamoatchilik fikriga ta’sir qiluvchi xorijiy “aql markazlari” (think tanks) faoliyati va ularning O‘zbekistondagi loyihalari haqida ma’lumot berilgan. Maqolada raqamli demokratiya sharoitida dezinformatsiya va algoritmik tarafkashlik muammolariga alohida e’tibor qaratilgan. Tadqiqot yakunida jamoatchilik fikrini shakllantirish samaradorligini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Yuklashlar
Havolalar
1. “Ijtimoiy fikr” markazi. Fuqarolarning davlat qarorlariga ishonchi // Milliy sotsiologik hisobot. – Toshkent: Ijtimoiy fikr nashriyoti, 2024. – B. 45–49.
2. Carnegie Endowment for International Peace. Public Opinion and Political Reforms in Central Asia. – Washington, DC: Carnegie Endowment, 2023. – P. 23–28.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Jamoatchilik fikri monitoringi: 2023 yil natijalari. – Toshkent: Statistika nashriyoti, 2024. – B. 12–16.
4. Xalqaro Respublika Instituti (IRI). O‘zbekiston siyosiy partiyalarining saylovoldi tahlili. – Toshkent: IRI ofisi, 2024. – B. 34–38.
5. O‘zbekiston Aloqa agentligi. Telegram’dagi dezinformatsiya: hajm va qarshi choralar. – Toshkent: Aloqa nashriyoti, 2025. – B. 22–26.
6. Raqamli texnologiyalar vazirligi. Jamoatchilik kayfiyatini avtomatik tahlil qilish tajribasi (sun’iy intellekt loyihasi hisoboti). – Toshkent: RTM nashriyoti, 2024. – B. 15–19.
7. O‘zbekiston Fanlar akademiyasi. Xorijiy tahlil markazlari metodologiyalarining ekspert tahlili. – Toshkent: Fan nashriyoti, 2025. – B. 7–11.
8. Toshkent shahar hokimligi. “Yashil makon” loyihasi monitoringi va jamoatchilik ishtiroki natijalari. – Toshkent: Shahar nashriyoti, 2024. – B. 41–45.
