O‘ZBEK-RUS BILINGVIZMI SHAROITIDA UMUMTA’LIM MAKTABI O‘QITUVCHILARIDA NUTQIY KO‘NIKMALARNING SHAKLLANGANLIK MEZONLARI, KO‘RSATKICHLARI VA DARAJALARI

Mualliflar

  • Малохат Юнусова Chirchiq davlat pedagogika universiteti Author

DOI:

https://doi.org/10.67227/q3nb1x30

Kalit so‘zlar:

nutqiy ko‘nikmalar, o‘zbek-rus bilingvizmi, umumta’lim maktabi o‘qituvchisi, mezonlar, ko‘rsatkichlar, shakllanganlik darajalari, kasbiy-kommunikativ kompetensiya, interferensiya, nutqiy rivojlanish diagnostikasi.

Abstrak

Maqolada o‘zbek-rus bilingvizmi sharoitida kasbiy faoliyat olib borayotgan umumta’lim maktabi o‘qituvchilarida nutqiy ko‘nikmalarning shakllanganlik mezonlari, ko‘rsatkichlari va darajalarini aniqlash muammosi ko‘rib chiqiladi. Bilingv o‘qituvchining kasbiy rus nutqi sifatini obyektiv baholash imkonini beruvchi diagnostik apparatni ishlab chiqish zarurati asoslab beriladi. Nutqiy ko‘nikmalar normativ-lisoniy, kommunikativ-pedagogik, kasbiy-terminologik, interferension-korreksion, refleksiv va adaptiv-kommunikativ komponentlarni o‘z ichiga oluvchi integrativ, kasbiy jihatdan ahamiyatli hodisa sifatida talqin etiladi. Maqolada o‘qituvchining nutqiy me’yoriylik, aniqlik, mantiqiylik, metodik maqsadga muvofiqlik hamda nutqiy o‘zini o‘zi korreksiya qilish qobiliyati darajasini aniqlash imkonini beruvchi ko‘rsatkichlarga alohida e’tibor qaratiladi. Nutqiy ko‘nikmalarning shakllanganligini baholash uchun mezonlar tizimi hamda uch darajali baholash shkalasi - past, o‘rta va yuqori darajalar taklif etiladi. Taqdim etilgan diagnostik instrumentariydan pedagoglarning malakasini oshirish tizimida, maktab metodik ishlarida, dissertatsion tadqiqotning eksperimental qismida hamda bilingval ta’lim muhitida o‘qituvchilarning nutqiy rivojlanish dasturlarini ishlab chiqishda foydalanish mumkin.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Закон Республики Узбекистан «Об образовании» от 23.09.2020 № ЗРУ-637 // Национальная база данных законодательства Республики Узбекистан.

2. Указ Президента Республики Узбекистан от 11.09.2023 № УП-158 «О Стратегии “Узбекистан – 2030”» // Национальная база данных законодательства Республики Узбекистан.

3. Азимов Э.Г., Щукин А.Н. Новый словарь методических терминов и понятий: теория и практика обучения языкам. – М.: ИКАР, 2009.

4. Бим И.Л. Методика обучения иностранным языкам как наука и проблемы школьного учебника. – М.: Русский язык, 1977.

5. Вайнрайх У. Языковые контакты: состояние и проблемы исследования. – Киев: Вища школа, 1979.

6. Верещагин Е.М., Костомаров В.Г. Язык и культура. – М.: Русский язык, 1990.

7. Караулов Ю.Н. Русский язык и языковая личность. – М.: Наука, 1987.

8. Мечковская Н.Б. Социальная лингвистика. – 2-е изд. – М.: Аспект Пресс, 2000.

9. Пассов Е.И. Коммуникативный метод обучения иноязычному говорению. – М.: Просвещение, 1991.

10. Щукин А.Н. Методика преподавания русского языка как иностранного. – М.: Флинта; Наука, 2012.

11. Юсупов У.К. Проблемы сопоставительной лингвистики. – Ташкент: Фан, 1980.

12. Baker C., Wright W.E. Foundations of Bilingual Education and Bilingualism. 7th ed. – Bristol: Multilingual Matters, 2021.

13. Cummins J. Language, Power and Pedagogy: Bilingual Children in the Crossfire. – Clevedon: Multilingual Matters, 2000.

14. Fishman J.A. The Sociology of Language: An Interdisciplinary Social Science Approach to Language in Society. – Rowley, MA: Newbury House, 1972.

15. García O., Wei L. Translanguaging: Language, Bilingualism and Education. – London: Palgrave Macmillan, 2014.

16. Weinreich U. Languages in Contact: Findings and Problems. – New York: Linguistic Circle of New York, 1953.

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-06-09

Qanday havola qilish kerak

O‘ZBEK-RUS BILINGVIZMI SHAROITIDA UMUMTA’LIM MAKTABI O‘QITUVCHILARIDA NUTQIY KO‘NIKMALARNING SHAKLLANGANLIK MEZONLARI, KO‘RSATKICHLARI VA DARAJALARI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(6), 54-62. https://doi.org/10.67227/q3nb1x30