ONOMASTIKA TIZIMIDA ERGONIM VA PRAGMATONIMLAR: NAZARIY-METODOLOGIK YONDASHUVLAR EVOLYUTSIYASI
DOI:
https://doi.org/10.67227/r2m1ba38Kalit so‘zlar:
onomastika, ergonim, pragmatonim, brend nomlari, tijorat nominatsiyasi, kognitiv tilshunoslik, pragmatika, sotsiolingvistika, nazariy-metodologik yondashuv, lisoniy evolyutsiya, onomastik makon.Abstrak
Ushbu maqola onomastikaning eng faol rivojlanayotgan va ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar bilan bevosita bog'liq bo'lgan sohalari – ergonimika va pragmatonimika doirasidagi nazariy-metodologik yondashuvlar evolyutsiyasini tahlil qilishga bag'ishlangan. Tadqiqotda tijorat korxonalari, tashkilotlar (ergonimlar) hamda tovar va brend nomlarining (pragmatonimlar) tilshunoslikda o'rganilish tarixi, an'anaviy struktur-semantik tahlildan tortib, zamonaviy kognitiv-pragmatik va sotsiolingvistik yondashuvlargacha bo'lgan taraqqiyot bosqichlari yoritilgan. Maqolaning maqsadi onomastik birliklarning mazkur turlarini tadqiq etishda qo'llanilayotgan ilmiy paradigmalarning o'zgarish sabablarini va yangi metodologik asoslarini ochib berishdan iborat. Qiyosiy-tarixiy, kognitiv va diskursiv tahlil metodlari yordamida o'zbek tilidagi tijorat nominatsiyasi jarayonlari hamda ularning til amaliyotidagi xususiyatlari o'rganildi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, bugungi kunda ergonim va pragmatonimlarni shunchaki ob'ekt nomi sifatida emas, balki iste'molchi ongiga ta'sir etuvchi, milliy-madaniy va lisoniy qadriyatlarni aks ettiruvchi murakkab mental-lingvistik belgi sifatida o'rganish ustuvor ahamiyat kasb etmoqda.
Yuklashlar
Havolalar
1. Begmatov E. Oʻzbek ismlari maʼnosi. – Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2007. – 608 b.
2. Суперанская А.В. Общая теория имени собственного. – М.: Наука, 1973. – 366 с.
3. Mahmudov N. Til va madaniyat. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2012. – 112 b.
4. Alimova D.A. va boshq. Oʻzbekiston tarixi (1917–1991-yillar). – Toshkent: Sharq, 2019. – 412 b.
5. Selye P. Commercial Names and Society. – London: Routledge, 2005. – 310 p.
6. Qorayev S. Toponimika. – Toshkent: Oʻzbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2006. – 320 b.
7. Mengliyev B., Abuzalova M. Oʻzbek tilining kognitiv-pragmatik tadqiqi. – Buxoro: Durdona, 2018. – 256 b.
8. Голомидова М.В. Современная эргонимия: направления и тенденции. – Екатеринбург: Урал, 2015. – 280 с.
9. Enazarov T. Onomastika asoslari. – Toshkent: Fan, 2011. – 144 b.
10. Podolskaya N.V. Dictionary of Russian Onomastic Terminology. – Moscow: Nauka, 1988. – 198 p.
11. Yoʻldoshev I. Brend nomlarining lingvopragmatik xususiyatlari. – Samarqand: Zarafshon, 2021. – 165 b.
12. Goffman I. Frame Analysis: An Essay on the Organization of Experience. – New York: Harper, 1974. – 586 p.
13. Леонович О.А. В мире английских имен. – М.: Астрель, 2002. – 160 с.
14. Safarov Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008. – 320 b.
15. Rahmatullayev Sh. Oʻzbek tilining etimologik lugʻati. – Toshkent: Universitet, 2000. – 600 b.
