NIZOMIY GANJAVIYNING “ISKANDARNOMA” DOSTONI (“IQBOLNOMA”)DA ILM VA IRFON MASALALARINING BADIIY TALQINI
DOI:
https://doi.org/10.67227/qc9ms589Kalit so‘zlar:
Nizomiy Ganjaviy, Iskandarnoma, Iqbolnoma, ilm va irfon, Sharq adabiyoti.Abstrak
Mazkur maqolada Nizomiy Ganjaviyning “Panj ganj” majmuasiga kiruvchi “Iskandarnoma” dostoni, xususan, uning “Iqbolnoma” qismida ilgari surilgan ilm, irfon va ma’naviy kamolot masalalari tahlil etiladi. Asarda Iskandarning hakim va nabiy sifatidagi badiiy talqini yoritilib, turli hikoyatlar orqali ilmning inson hayotidagi ustuvor o‘rni ochib beriladi. “Chiniy kanizak-la Arshimedis afsonasi” hamda “Moriyayi Qibtiya afsonasi” misolida ilm va nafs, ilm va husn o‘rtasidagi qarama-qarshiliklar badiiy jihatdan talqin qilinadi. Tadqiqot natijalari Nizomiy Ganjaviy ilm va irfonni inson kamolotining asosiy omili sifatida ulug‘laganini hamda Sharq ma’rifiy tafakkurining muhim g‘oyalarini badiiy shaklda ifodalaganini ko‘rsatadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Nizomiy Ganjaviy. Xamsa (forsiydan Olimjon Boʻriyev tarjimasi). – Toshkent: Istiqlol nuri, 2016.
2. Shayx Nizomiy Ganjaviy. Iqbolnoma (forschadan Jamol Kamol tarjimasi). – Toshkent: Extremum-Press, 2017.
3. Komilov N. Xizir chashmasi. – Toshkent: Maʼnaviyat, 2005. – 320 b.
4. Oʻzbek adabiyoti tarixi. Besh jildlik. 2-jild (XV asrning ikkinchi yarmi). – Toshkent: Fan, 1977.
5. Tohirov S.Q. Temuriylar davrida xamsanavislik: monografiya. – Samarqand, 2020. – 23 b.
6. Otayarova U.B. The Role of Traditionalism and Literary Influence in the Epics “Saddi Iskandari” and “Khiradnomayi Iskandari” // Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi. – 2026. – No. 117. – P. 617–635.
7. Otayarova U.B. “Xamsa”larning soʻnggi dostonlarida ilm-maʼrifat talqini // Alisher Navoiy xalqaro jurnali. – 2026. – Vol. 6. – Issue 1. – B. 79–84. DOI: 10.5281/zenodo.19412128.
