ZAMONAVIY LINGVISTIK TADQIQOTLAR MARKAZIDA DISKURSIV BIRLIKLAR
DOI:
https://doi.org/10.67227/7qh6tz90Kalit so‘zlar:
diskursiv so‘zlar, diskursiv markerlar, pragmatik markerlar, diskurs, protsessual ma’no, metadiskursivlik, sintaktik fakultativlik, konnektorlar, evidensiallik, epistemik modallik, attenuatsiya, intensifikatsiya, interaksiyani boshqarish, bekchannellar, grammatiklashuv, korpus tahlili, tillararo ekvivalentlik, rus tili, ingliz tili, o‘zbek tili.Abstrak
Mazkur maqola og‘zaki va yozma nutqda regulyativ, bog‘lovchi hamda metamatn funksiyalarini bajaruvchi diskursiv birliklar — so‘z va iboralarning zamonaviy lingvistik tadqiqotlardagi o‘rniga bag‘ishlangan. Tadqiqotda diskursiv so‘zlarni ajratishning asosiy mezonlari sifatida ma’noning protsessual xarakteri, sintaktik fakultativlik va metadiskursiv yo‘nalganlik ko‘rib chiqiladi. Konnektorlar, mulohaza yuritish markerlari, evidensiallik va epistemik modallik ko‘rsatkichlari, munosabat markerlari hamda interaksiyani boshqaruvchi birliklarni qamrab olgan funksional tasnif taqdim etiladi. Rus, ingliz va o‘zbek tillaridagi diskursiv markerlar qiyosiy tahlil qilinib, tillararo ekvivalentlik va tilga xos xususiyatlar aniqlanadi. O‘zbek tili misolida agglutinativ tuzilish, grammatiklashgan evidensiallik va deiktik yuklamalar tizimining diskursiv birliklar repertuari hamda funksionalligiga ta’siri yoritiladi. Shuningdek, nazariy va metodologik muammolar, korpus tahliliga asoslangan yangi yondashuvlar hamda lingvodidaktika, kompyuter va sud lingvistikasi sohalaridagi amaliy qo‘llanish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Падучева Е.В. Высказывание и его соотнесенность с действительностью. – М.: Наука, 1985. – 272 с.
2. Шмелёв А.Д. Русский язык и внеязыковая действительность. – М.: Языки славянской культуры, 2002. – 496 с.
3. Маматов А.Э. Прагматические маркеры в современном узбекском языке. – Ташкент: Фан, 2018. – 248 с.
4. Сафаров Ш.С. Прагмалингвистика. – Ташкент: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2019. – 312 с.
5. Blakemore D. Semantic Constraints on Relevance. – Oxford: Blackwell, 1987. – 272 p.
6. Fraser B. Pragmatic Markers // Pragmatics. – 1996. – Vol. 6, No. 2. – P. 167–190.
7. Schiffrin D. Discourse Markers. – Cambridge: Cambridge University Press, 1987. – 364 p.
8. Traugott E.C., Dasher R.B. Regularity in Semantic Change. – Cambridge: Cambridge University Press, 2002. – 368 p.
