ZAMONAVIY JAMIYATDA SHAXSNING STRESSGA BARDOSHLILIGI VA EMOTSIONAL BARQARORLIGINI SHAKLLANTIRISH OMILLARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/4b4j6x53Kalit so‘zlar:
shaxs psixologiyasi, stress, stressga bardoshlilik, emotsional barqarorlik, psixologik moslashuv, refleksiya, o‘z-o‘zini boshqarish, psixologik himoya, ijobiy tafakkur.Abstrak
Mazkur maqolada zamonaviy jamiyat sharoitida shaxsning stressga bardoshliligi va emotsional barqarorligini shakllantirish masalalari psixologik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Bugungi globallashuv, axborot oqimining kuchayishi, ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar va shaxslararo munosabatlardagi murakkabliklar inson ruhiyatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Shu sababli stressga nisbatan moslashuvchan munosabatni shakllantirish, emotsional holatni boshqarish, irodaviy sifatlarni rivojlantirish va psixologik himoya mexanizmlaridan samarali foydalanish dolzarb ahamiyat kasb etadi. Maqolada stressga bardoshlilikning shaxsiy, ijtimoiy va psixologik omillari, emotsional barqarorlikni ta’minlovchi ichki resurslar hamda psixoprofilaktik yondashuvlar yoritiladi. Shuningdek, shaxsda o‘z-o‘zini anglash, refleksiya, ijobiy tafakkur, kommunikativ madaniyat va sog‘lom turmush tarzi kabi omillarning stressni yengishdagi o‘rni asoslab beriladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Selye H. Stress and the General Adaptation Syndrome // British Medical Journal. – 1950. – Vol. 1, No. 4667. – P. 1383–1392. DOI: 10.1136/bmj.1.4667.1383.
2. Lazarus R. S., Folkman S. Stress, Appraisal, and Coping. – New York: Springer Publishing Company, 1984. – 456 p.
3. Kobasa S. C. Stressful life events, personality, and health: An inquiry into hardiness // Journal of Personality and Social Psychology. – 1979. – Vol. 37, No. 1. – P. 1–11. DOI: 10.1037/0022-3514.37.1.1.
4. Antonovsky A. Unraveling the Mystery of Health: How People Manage Stress and Stay Well. – San Francisco: Jossey-Bass, 1987. – 218 p.
5. Masten A. S. Ordinary magic: Resilience processes in development // American Psychologist. – 2001. – Vol. 56, No. 3. – P. 227–238. DOI: 10.1037/0003-066X.56.3.227.
6. Bonanno G. A. Loss, trauma, and human resilience: Have we underestimated the human capacity to thrive after extremely aversive events? // American Psychologist. – 2004. – Vol. 59, No. 1. – P. 20–28. DOI: 10.1037/0003-066X.59.1.20.
7. Gross J. J. The emerging field of emotion regulation: An integrative review // Review of General Psychology. – 1998. – Vol. 2, No. 3. – P. 271–299. DOI: 10.1037/1089-2680.2.3.271.
8. Cohen S., Wills T. A. Stress, social support, and the buffering hypothesis // Psychological Bulletin. – 1985. – Vol. 98, No. 2. – P. 310–357. DOI: 10.1037/0033-2909.98.2.310.
9. Tugade M. M., Fredrickson B. L. Resilient individuals use positive emotions to bounce back from negative emotional experiences // Journal of Personality and Social Psychology. – 2004. – Vol. 86, No. 2. – P. 320–333. DOI: 10.1037/0022-3514.86.2.320.
10. Joyce S., Shand F., Tighe J., Laurent S. J., Bryant R. A., Harvey S. B. Road to resilience: A systematic review and meta-analysis of resilience training programmes and interventions // BMJ Open. – 2018. – Vol. 8. – Article e017858. DOI: 10.1136/bmjopen-2017-017858.
11. Бодров В. А. Психологический стресс: развитие и преодоление. – М.: ПЕР СЭ, 2006. – 528 с.
12. Водопьянова Н. Е., Старченкова Е. С. Синдром выгорания: диагностика и профилактика. – 2-е изд. – СПб.: Питер, 2009. – 336 с.