O‘ZBEK XALQ OG‘ZAKI IJODI — AXLOQIY VA MA’NAVIY TARBIYA MANBAI
DOI:
https://doi.org/10.67227/zvh3f536Kalit so‘zlar:
o‘zbek xalq og‘zaki ijodi, axloqiy tarbiya, ma’naviy tarbiya, maqollar, dostonlar, ertaklar, qadriyatlar, shaxs kamoloti, madaniy meros, pedagogika.Abstrak
Mazkur maqolada o‘zbek xalq og‘zaki ijodi axloqiy va ma’naviy tarbiyaning muhim manbai sifatida tahlil qilinadi. Tadqiqotda dostonlar, ertaklar, maqollar, rivoyatlar va didaktik hikoyatlar orqali adolat, ijtimoiy mas’uliyat, o‘zini tuta bilish, mehr-shafqat, jasorat hamda jamoaga hurmat kabi axloqiy qadriyatlarning avloddan avlodga uzatilish mexanizmlari yoritiladi. O‘zbek xalq ijodi nafaqat badiiy meros, balki syujet, ramziy obrazlar va xalqona ifoda vositalari orqali shaxs kamolotini shakllantiruvchi tarbiyaviy tizim sifatida talqin etiladi. Maqolada adolat, or-nomus, mehmondo‘stlik, sadoqat va kattalarga hurmat kabi qadriyatlar bilan bir qatorda sabr-toqat, kamtarlik, shukronalik va ichki intizomning ma’naviy ahamiyati ham ochib beriladi. Shuningdek, xalq og‘zaki ijodi namunalarini zamonaviy ta’lim jarayoniga integratsiya qilishning pedagogik mexanizmlari, jumladan, talqinli o‘qish, qadriyatlarga yo‘naltirilgan muhokama, rolli refleksiya va madaniy jihatdan mos pedagogik yondashuvlar tavsiya etiladi. Tadqiqotda an’ana va zamonaviylik uyg‘unligi masalasiga alohida e’tibor qaratilib, xalq og‘zaki ijodining tarbiyaviy salohiyatini raqamli madaniyat va ko‘p madaniyatli ta’lim muhitiga moslashtirish yo‘llari ko‘rsatib beriladi. Xulosa sifatida, o‘zbek xalq og‘zaki ijodi tanqidiy va dialogik yondashuv asosida qo‘llanilganda ma’naviy barkamol, madaniy ildizlariga sodiq va ijtimoiy mas’uliyatli shaxslarni tarbiyalashda muhim vosita bo‘lib xizmat qilishi ta’kidlanadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. UNESCO. Learning to Live Together: Education Policies and Realities in the Asia-Pacific. – Paris: UNESCO, 2014. – 64 p.
2. Dundes A. International Folkloristics: Classic Contributions by the Founders of Folklore. – Lanham: Rowman & Littlefield, 2019. – 544 p.
3. Bruner J. Acts of Meaning. – Cambridge (MA): Harvard University Press, 2010. – 181 p.
4. Propp V. Morphology of the Folktale. – 2nd ed. – Austin: University of Texas Press, 2018. – 158 p.
5. Noddings N. Caring: A Relational Approach to Ethics and Moral Education. – 2nd ed. – Berkeley: University of California Press, 2013. – 248 p.
