IKKITILLI BUXORO ARZNOMALARI VA ULARNINING XVII ASR RUSCHA TARJIMALARINI LINGVOTESTOLOGIK TADQIQI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/hrshr328

Kalit so‘zlar:

arznoma, elchi, chopar, ikkitilli, Buxoro, Rossiya, turkiycha-forscha matn, ruscha tarjima.

Abstrak

Maqolada Moskvadagi Rossiya qadimiy aktlar davlat arxivi Elchilik devoning 109 “Rossiyaning Buxopo bilan aloqalari” fondida saqlanayotgan arab alifbosi bilan O‘rta Osiyo rasmiy – turkicha-forscha tillarida yozilgan XVII asr Buxoro elchisi Kuzey No‘g‘ay arznomalari va ularning zamonaviy ruscha tezyozuvli tarjimalari tadqiq qilingan. Faktik material asosida yozuvchilar (mullolar) tomonidan yozilgan turkiycha-forscha ikkitilli buxoro elchisi Kuzey No‘g‘ay arznomalarining matni hamda XVII asr Elchlik devoni tarjimonlari tomonidan bajarilgan ularning ruscha tarjimalarini strukturasi va formulyari (tarjimon legendasi; boshlang‘ich protocol; asosiy qism; so‘ngi protokol) yaratilishinig tarixi tahlil qilingan. Turkiycha-forscha ikkitilli buxorolik elchi Kuzey No‘g‘ay arznomalari matnlarida qo‘llanilgan ruscha so‘zlar tadqiq qilingan. Shu bilan birga Oʻrta Osiyo – turkiy va fors tillaridan rus tiliga va aksincha tarjima ishlari diplomatik hujjatlar, jumladan, elchilar arznomalari, tufayli boshlangani qayd etilgan.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Волков С. С. Лексика русских челобитных XVII века. – Ленинград: Изд-во ЛГУ, 1974. – 163 с.

2. Игнатович Т. Ю. Переводные дипломатические письма китайского императора к русскому царю конца XVII века как лингвистический источник // Научный диалог. – 2017. – № 12. – С. 126–138.

3. Коркина Т. Д. Памятники региональной деловой письменности первой четверти XVIII века как лингвистический источник (на материале кеврольских таможенных книг): дис. … канд. филол. наук. – Санкт-Петербург, 2018. – 252 с.

4. Котков С. И. Исследование и издание скорописных памятников русского языка // Вопросы языкознания. – Москва: Наука, 1981. – № 6. – С. 6–16.

5. Кулмаматов Д. С. Лингвотекстологическое исследование переводных дипломатических документов среднеазиатских дел Посольского приказа XVII в. // Вопросы языкознания. – Москва: Наука, 2021. – № 2. – С. 66–80.

6. Кулмаматов Д. С. Старые русские переводы хивинских и бухарских челобитных XVII в. как лингвистический источник: автореф. дис. … канд. филол. наук. – Москва: МПГУ, 1983. – 16 с.

7. Кулмаматов Д. С. Язычей // Русская речь. – Москва: Наука, 2018. – С. 105–109.

8. Леонова Ю. Ю. Языковая объективация просьбы в челобитных XVII века: автореф. дис. … канд. филол. наук. – Волгоград, 2013. – 19 с.

9. Майоров А. П. Русские челобитные XVII в. (явочные, изветные и другие). – Улан-Удэ, 1998. – 280 с.

10. Полякова Е. Н. Лексика пермских памятников XVII – начала XVIII века (к проблеме делового языка как функциональной разновидности русского литературного языка): автореф. дис. … д-ра филол. наук. – Ленинград, 1983. – 31 с.

11. Сергеев Ф. П. Формирование русского дипломатического языка. – Львов, 1978. – 223 с.

12. Словарь современного русского литературного языка. – Москва; Ленинград: Наука, 1961. – Т. II. – Стлб. 750–751.

13. Фаизова Ф. Ш. Статейные списки российских посланников в Среднюю Азию XVII в. как лингвистический источник: автореф. дис. … д-ра философии (PhD) по филол. наукам. – Ташкент, 2022. – 55 с.

14. Чупонов О. О. Язык посольских книг по связям России с Хивой и Бухарой в XVII в.: автореф. дис. … д-ра наук (DSc) по филологическим наукам. – Ташкент, 2019. – 71 с.

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-07-09

Qanday havola qilish kerak

IKKITILLI BUXORO ARZNOMALARI VA ULARNINING XVII ASR RUSCHA TARJIMALARINI LINGVOTESTOLOGIK TADQIQI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(7), 81-84. https://doi.org/10.67227/hrshr328