IQTISODIY BARQARORLIK VA TA’LIM INTEGRATSIYASI: BERUNIY, IBN SINO VA ZAMONAVIY IQTISODIY MAKTABLAR QARASHLARINING QIYOSIY TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.67227/sn2g8a80Kalit so‘zlar:
Iqtisodiy kompetensiya, inson kapitali nazariyasi, mehnat taqsimoti, innovatsion ta’lim muhiti, loyihaviy o‘qitish, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Ibn Xaldun, Adam Smit, Teodor Shults, nazariya va amaliyot uyg‘unligi, raqamli transformatsiya, barqaror rivojlanish, oliy ta’lim integratsiyasi, asabiya ijtimoiy birdamlik.Abstrak
Mazkur maqolada ta’lim tizimi va jamiyatning iqtisodiy barqarorligi o‘rtasidagi dialektik bog‘liqlik qadimgi va zamonaviy olimlarning qarashlari asosida qiyosiy-tahliliy nuqtai nazardan tadqiq etilgan. Islom sivilizatsiyasi “Oltin asri” namoyandalari Abu Rayhon Beruniyning empirik-antropologik hamda Abu Ali ibn Sinoning falsafiy-pedagogik konsepsiyalari Ibn Xaldun, Adam Smit, Teodor Shults va Gari Bekkerning mehnat taqsimoti hamda inson kapitaliga oid zamonaviy iqtisodiy nazariyalari bilan sintez qilingan. Maqolada bugungi global raqamli transformatsiya va barqaror rivojlanish sharoitida talabalarning iqtisodiy kompetensiyalarini rivojlantirish zaruriyati ilmiy asoslab berilgan. Shuningdek, O‘zbekiston iqtisodiy ta’lim tizimidagi dolzarb pedagogik muammolar tizimli tahlil qilinib, ularni bartaraf etishda loyihaviy o‘qitish (PBL) va gibrid ta’lim modellarini joriy etish bo‘yicha istiqbolli pedagogik yechimlar taklif etilgan.
Yuklashlar
Havolalar
1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. – Toshkent, 1992-y. (Eslatma: Yangi tahriri 2020-yil 23-sentabrdagi O‘RQ-637-sonli Qonuni // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 24.09.2020-y., 03/20/637/1313-son).
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktyabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-sonli Farmoni // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 09.10.2019-y., 06/19/5847/3887-son.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 3-iyuldagi “Oliy ta’lim muassasalari faoliyatini samarali tashkil etish hamda ta’lim sifatini transformatsiya qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-200-sonli Qarori // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 04.07.2023-y., 07/23/200/0448-son.
4. Abu Ali ibn Sino. Al-Qonun fit-tibb (Tibbiyot qonunlari). 1-10-jildlar. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, 2014.
5. Abu Ali ibn Sino. Kitob ash-shifo (Shifo kitobi): Mantiq, Tabiiyot, Ilohiyot. – Qohira: Dor al-Maorif, 1980.
6. Abu Rayhon Beruniy. “Hindiston”. Tanlangan asarlar. II jild. – Toshkent: Fan, 1965. – 663 b. (Yangi nashri: – Toshkent: O‘zbekiston, 2022).
7. Aristotel. Siyosat (Politika). – Moskva: Misl, 2002. – 393 s.
8. Beruniy Abu Rayhon. Geodeziya. Tanlangan asarlar. III jild. – Toshkent: Fan, 1982.
9. Beruniy Abu Rayhon. Qonuni Mas’udiy. Tanlangan asarlar. IV–V jildlar. – Toshkent: O‘zbekiston, 2022.
10. Beruniy Abu Rayhon. “Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar”. Tanlangan asarlar. I jild. – Toshkent: Fan, 1968. (Yangi nashri: – Toshkent: O‘zbekiston, 2022).
11. Ibn Xaldun, Abdurahmon. Al-Muqaddima (Sivilizatsiya tarixi muqaddimasi). – Bayrut: Dar al-Kutub al-Ilmiya, 2015.
12. Konfutsiy. Analektlar (Suhbat va o‘gitlar) / O‘zbekcha tarjima. – Toshkent: Sharq nashriyoti, 2018. – 240 b.
13. O’Rourke K. H., Williamson J. G. Globalization and History: The Evolution of a Nineteenth-Century Atlantic Economy. – Cambridge, MA: MIT Press, 2009. – 360 p.
14. Platon. Respublika (Davlat). – Moskva: Azbuka, 2016. – 352 s.
15. Starr S. F. The Genius of their Age: How Central Asia’s Philosophers and Scientists Enlightened the World. – New York: Basic Books, 2023.
16. Stiglits J. E. People, Power, and Profits: Progressive Capitalism for an Age of Discontent. – New York: W. W. Norton & Company, 2019.
17. Al-Biruni: Muslim scholar and scientist / Britannica, Editors of Encyclopaedia. – 1998. – URL: https://www.britannica.com/biography/al-Biruni
18. Comparative study of Avicenna’s pedagogical philosophy with Aristotle and John Dewey // ResearchGate Analysis. – ResearchGate Academic Papers, 2017. – URL: https://www.researchgate.net
19. Future of Education and Skills 2030: OECD Learning Compass 2030. – Paris: OECD Publishing, 2018.
20. Ibn Sina’s philosophy of education and its economic utility in the Islamic Golden Age // Muslim Heritage Portal. – Foundation for Science, Technology and Civilisation (FSTC), 2019. – URL: https://muslimheritage.com
21. Project-Based Learning (PBL) in Economic Education and Financial Literacy: Guidelines for 21st Century Skills. – Paris: UNESCO, 2020.
22. Shin J. C. Higher education development in Korea: Western university models and Confucian traditions // Higher Education. – 2012. – Vol. 64(1). – P. 59-77. https://doi.org/10.1007/s10734-011-9480-x
23. Uzbekistan Education Sector Analysis: Human Capital and Labor Market Transitions. – Washington, DC: World Bank Group, 2022.