VAQT KATEGORIYASINING FALSAFIY ASOSLARI VA GRAMMATIK IFODASI: INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARI QIYOSIDA
DOI:
https://doi.org/10.67227/8yqxf336Kalit so‘zlar:
absolyut vaqt, nisbiy vaqt, grammatik vaqt, funksional semantika, ob'ektiv/sub'ektiv oppositsiya, ingliz tili, o'zbek tili.Abstrak
Mazkur maqola vaqt kategoriyasining falsafiy-nazariy asoslari va uning grammatik ifodasi xususiyatlarini ingliz va o'zbek tillari misolida tadqiq etadi. Nyutonning absolyut vaqt kontseptsiyasi, Eynshteynning nisbiylik nazariyasi va Kantning transsendental yondashuvi lingvistik tahlil uchun nazariy zamin sifatida ko'rib chiqiladi. O'zbek tilida lahza, soniya, daqiqa, payt kabi sinonimlar maydoni, ingliz tilida "time" birligining ko'p ma'noliligi - har ikki tilda ham ushbu oppositsiyaning leksik asoslari tahlil qilingan.
Yuklashlar
Havolalar
1. Rahimov S. B., Bazarov S. B. "Vaqt" konseptining lingvomadaniy modeli: ingliz va o‘zbek tillari qiyosi // World of Philology. – 2026. – B. 234–238.
2. Kenjayeva Z. S. O‘zbek tilida qo‘llanuvchi o‘zlashma somatik leksemalarning funksional-semantik talqini // Science Time. – 2025. – B. 286–288.
3. Vinogradov V. A. Sravnitelno-istoricheskoe yazykoznanie. – Moskva, 2001. – B. 45–67.
4. Newton I. Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica. – London, 1687. – Vol. I. – Scholium.
5. Comrie B. Tense. – Cambridge: Cambridge University Press, 1985. – P. 1–12.
6. Einstein A. Zur Elektrodynamik bewegter Körper // Annalen der Physik. – 1905. – Vol. 17. – P. 891–921.
7. Kant I. Kritik der reinen Vernunft. – Riga, 1781. – Transcendentale Ästhetik, § 4.
8. Oxford English Dictionary. – 3rd ed. – Oxford: Oxford University Press, 2010. – Entry: “time”.
9. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press, 1980. – P. 7–9.
10. Quirk R. et al. A Comprehensive Grammar of the English Language. – London: Longman, 1985. – P. 188–220.
11. Jakobson R. On Linguistic Aspects of Translation // Brower R. A. (ed.). On Translation. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1959. – P. 232–239.
12. Usmonova O. R. O‘zbek va ingliz matbuot diskursida yuridik terminlarning presuppozitsion xususiyatlari // Science Time. – 2026. – B. 137–140.
