O‘ZBEK, TURK VA RUS TILLARIDA O‘SIMLIK NOMLARINING ONOMASIOLOGIK TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.67227/5whkj974Kalit so‘zlar:
onomasiologiya, fitonim, o‘simlik nomlari, nominatsiya, nomlash motivi, o‘zbek tili, turk tili, rus tili, qiyosiy tahlil, milliy dunyoqarash.Abstrak
Ushbu maqolada o‘zbek, turk va rus tillaridagi o‘simlik nomlari onomasiologik nuqtayi nazardan qiyosiy o‘rganiladi. Tadqiqotda fitonimlarning qanday nominativ belgilar asosida shakllangani, ya’ni o‘simliklarning rangi, shakli, hidi, ta’mi, o‘sish joyi, foydali xususiyati va tashqi ko‘rinishi nomlanish jarayoniga qanday ta’sir ko‘rsatgani tahlil qilinadi. Shuningdek, uch tildagi o‘simlik nomlarining umumiy va farqli jihatlari, ularning xalqning tabiat haqidagi bilimlari, turmush tarzi va milliy dunyoqarashi bilan bog‘liqligi yoritiladi. Tahlil natijalari o‘simlik nomlari oddiy lug‘aviy birlik bo‘libgina qolmay, balki xalqning kuzatuvi, hayotiy tajribasi va madaniy xotirasini aks ettiruvchi muhim til hodisasi ekanini ko‘rsatadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Хошимхуджаева М. М. Фитонимы в языковой картине мира: на материале английского, русского и узбекского языков: автореф. дис. … д-ра философии (PhD) по филол. наукам. – Ташкент, 2018. – 54 с.
2. Pazlitdinova N. Z. O‘zbek tilida fitonimlarning leksik-semantik xususiyatlari: filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. – Farg‘ona, 2018. – 180 b.
3. Turaxodjayeva M. O. Ingliz tilida o‘simlikshunoslik leksemalarining struktur-semantik xususiyatlari: filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent, 2023. – 63 b.
4. Baytop T. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1997. – 512 s.
5. Şahin İ. Filoloji ve botanik alanlarının kavşağında yerel fitonimler (bitki adları) meselesi // Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi. – 2016. – Sayı 56. – S. 775–791.
6. Doğan N. Vezirköprü ve Havza ağızlarında yabani bitki adları // Diyalektolog: Ağız Araştırmaları Dergisi. – 2011. – Sayı 2. – S. 7–13.
7. Sevgi E., Akkemik Ü. Ege Bölgesinde geleneksel kullanımı olan ağaç türlerinin yöresel adları // Avrasya Terim Dergisi. – 2022. – Cilt 10. – Sayı 3. – S. 93–105.
8. Блинова О. И. «Словарь фитонимов Среднего Приобья» как источник диалектной мотивологии // Вестник Томского государственного университета. Филология. – 2008. – № 2 (3).
9. Блинова О. И. Двусловные фитонимы в лингвокультурологическом освещении // Вестник Томского государственного университета. Филология. – 2011.
10. Арьянова В. Г. Словарь фитонимов Среднего Приобья: в 3 т. – Томск: Издательство Томского государственного педагогического университета, 2006–2008.
11. Блинова О. И. Сопоставительная мотивология: итоги и перспективы // Вестник Томского государственного университета. – 2006.
12. Sevgi E., Kızılarslan Hançer Ç., Akkaya M., Altundağ Çakır E. Biga’da geleneksel kullanımı olan bitkilerin yöresel adları va adlandırma yaklaşımları // Avrasya Terim Dergisi. – 2018. – Cilt 6. – Sayı 1. – S. 35–47.
13. Uçar İ. Türkiye Türkçesinde organ adlarıyla türetilmiş bitki adları // Türklük Bilimi Araştırmaları. – 2012. – Sayı 32. – S. 307–330.
14. Dal V. I. Толковый словарь живого великорусского языка: в 4 т. – М.: Русский язык, 1989–1991.
15. Большой толковый словарь русского языка / гл. ред. С. А. Кузнецов. – СПб.: Норинт, 2000. – 1536 с.
