LINGVOPRAGMATIK TADQIQOTLARDA TAHLIL USULLARI: NAZARIY VA AMALIY YONDASHUVLAR
DOI:
https://doi.org/10.67227/yq6vc094Kalit so‘zlar:
lingvopragmatika, pragmatik tahlil, diskurs tahlili, nutq aktlari nazariyasi, konversatsion tahlil, kontekstual tahlil, xushmuomalalik nazariyasi, kommunikativ niyat, diskurs, tadqiqot metodologiyasi.Abstrak
Ushbu maqolaning maqsadi lingvopragmatik tadqiqotlarda qo‘llaniladigan asosiy tahlil usullarini ko‘rib chiqish va tizimlashtirishdan iborat. Unda nutq aktlari tahlili, diskurs tahlili, suhbat (konversatsion) tahlili, kontekstual tahlil hamda xushmuomalalik nazariyasi tahlilining nazariy asoslari o‘rganilib, ularning zamonaviy lingvistik tadqiqotlardagi amaliy qo‘llanilishi yoritiladi. Tadqiqotda har bir yondashuvning afzalliklari va cheklovlarini baholash maqsadida tavsifiy, tahliliy va qiyosiy tadqiqot usullaridan foydalanildi. Shuningdek, maqolada ushbu tahlil usullarining tabiiy nutq jarayonida yashirin ma'nolarni, kommunikativ strategiyalarni, so‘zlovchi niyatini hamda kontekstga bog‘liq talqinlarni aniqlashdagi ahamiyati ko‘rsatib berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, pragmatik hodisalarning barchasini o‘rganish uchun yagona tahlil usuli yetarli emas; aksincha, integrallashgan metodologik yondashuv yanada to‘liq va ishonchli natijalarni beradi. Mazkur tadqiqot turli xil diskurslarni o‘rganishda qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan tahlil usullarining tizimli sharhini taqdim etish orqali lingvopragmatik metodologiyaning rivojlanishiga hissa qo‘shadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Austin J. L. How to Do Things with Words. – Oxford: Oxford University Press, 1962.
2. Cutting J. Pragmatics and Discourse: A Resource Book for Students. – London: Routledge, 2002.
3. Grice H. P. Logic and Conversation // Cole P., Morgan J. L. (Eds.). Syntax and Semantics. Vol. 3: Speech Acts. – New York: Academic Press, 1975. – P. 41–58.
4. Leech G. N. Principles of Pragmatics. – London: Longman, 1983.
5. Levinson S. C. Pragmatics. – Cambridge: Cambridge University Press, 1983.
6. Mey J. L. Pragmatics: An Introduction. 2nd ed. – Oxford: Blackwell Publishing, 2001.
7. Saparbaeva G. M. Og‘zaki muloqot akti va uning leksik-grammatik xususiyatlari: filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. – Urganch, 2021.
8. Searle J. R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. – Cambridge: Cambridge University Press, 1969.
9. Shomuratova H. A. q., Kushmanov J. B. Lingua-Cultural Problems in Indirect Translation: A Comparative Analysis of English–Russian–Uzbek Translation Chains // World of Philology. – 2026. – Vol. 5. – No. 2. – P. 98–109.
10. Thomas J. Meaning in Interaction: An Introduction to Pragmatics. – London: Longman, 1995.
11. Van Dijk T. A. Discourse and Context: A Sociocognitive Approach. – Cambridge: Cambridge University Press, 2008.
12. Yule G. Pragmatics. – Oxford: Oxford University Press, 1996.