YANGI TILNI O‘RGANISHNING ILMIY ASOSLARI: TIL O‘RGANISHNING MIYA FAOLIYATIGA TA’SIRI

Mualliflar

  • Nilufar Rahimova “Silk Road” Xalqaro turizm va madaniy meros universiteti Author https://orcid.org/0000-0002-8648-2543
  • Amina Sadikova “Silk Road” Xalqaro turizm va madaniy meros universiteti Author

DOI:

https://doi.org/10.67227/q5x22w45

Kalit so‘zlar:

bilingvalizm, til o‘rganish, kognitiv zaxira, ijro etuvchi funksiyalar, neyroplastiklik, demensiyaning oldini olish.

Abstrak

Yangi tillarni o‘rganish uzoq vaqtdan beri muhim kommunikativ va madaniy ko‘nikma sifatida qadrlanib kelinadi. Biroq, kognitiv neyrofan sohasidagi tobora ortib borayotgan ilmiy dalillar ikkinchi tilni o‘zlashtirish jarayoni miya va uning funksiyalariga keng ko‘lamli ta’sir ko‘rsatishini tasdiqlamoqda. Ushbu maqolada inson rivojlanishi davomida ko‘p tillilikning neyron va kognitiv ta’sirlarini aniqlagan so‘nggi tadqiqotlar ko‘rib chiqiladi. Neyroimaging, uzun muddatli (longitudinal) tadqiqotlar va meta-tahlillar natijalarini birlashtirgan holda, ushbu sharh quyidagi uchta yo‘nalishga alohida e’tibor qaratadi: (a) ikkinchi tilni o‘rganishning miya tuzilishi va funksiyasiga ta’siri; (b) ko‘p tillilikning diqqatni almashtirish, tormozlovchi nazorat va ishchi xotira kabi ijro etuvchi funksiyalarni rivojlantirishdagi roli; hamda (c) bilingval tajribaning kognitiv zaxira va kech boshlanuvchi demensiyaga ta’siri.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Adesope O. O., Lavin T., Thompson T., Ungerleider C. A Systematic Review and Meta-Analysis of the Cognitive Correlates of Bilingualism // Review of Educational Research. – 2010. – Vol. 80. – No. 2. – P. 207–245. – DOI: 10.3102/0034654310368803.

2. Bialystok E., Craik F. I. M., Freedman M. Bilingualism as Protection Against the Onset of Symptoms of Dementia // Neuropsychologia. – 2007. – Vol. 45. – No. 2. – P. 459–464. – DOI: 10.1016/j.neuropsychologia.2006.10.009.

3. Bialystok E., Craik F. I. M., Luk G. Bilingualism: Consequences for Mind and Brain // Trends in Cognitive Sciences. – 2012. – Vol. 16. – No. 4. – P. 240–250. – DOI: 10.1016/j.tics.2012.03.001.

4. Craik F. I. M., Bialystok E., Freedman M. Delaying the Onset of Alzheimer Disease: Bilingualism as a Form of Cognitive Reserve // Neurology. – 2010. – Vol. 75. – No. 19. – P. 1726–1729. – DOI: 10.1212/WNL.0b013e3181fc2a1c.

5. Gold B. T., Kim C., Johnson N. F., Kryscio R. J., Smith C. D. Lifelong Bilingualism Maintains Neural Efficiency for Cognitive Control in Aging // Journal of Neuroscience. – 2013. – Vol. 33. – No. 2. – P. 387–396. – DOI: 10.1523/JNEUROSCI.3837-12.2013.

6. Mårtensson J., Eriksson J., Bodammer N. C., Lindgren M., Johansson M., Nyberg L., Lövdén M. Growth of Language-Related Brain Areas After Foreign Language Learning // NeuroImage. – 2012. – Vol. 63. – No. 1. – P. 240–244. – DOI: 10.1016/j.neuroimage.2012.06.043.

7. Mechelli A., Crinion J. T., Noppeney U., O'Doherty J., Ashburner J., Frackowiak R. S. J., Price C. J. Structural Plasticity in the Bilingual Brain // Nature. – 2004. – Vol. 431. – No. 7010. – P. 757. – DOI: 10.1038/431757a.

8. Stern Y. Cognitive Reserve // Neuropsychologia. – 2009. – Vol. 47. – No. 10. – P. 2015–2028. – DOI: 10.1016/j.neuropsychologia.2009.03.004.

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-07-09

Qanday havola qilish kerak

YANGI TILNI O‘RGANISHNING ILMIY ASOSLARI: TIL O‘RGANISHNING MIYA FAOLIYATIGA TA’SIRI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(7), 70-74. https://doi.org/10.67227/q5x22w45