XALQARO MEHNAT TASHKILOTI (XMT) KONVENSIYALARINING MILLIY MEHNAT NIZOLARINI HAL ETISHGA TA’SIRI Kutlimuratov Farxad Kalbaevich
DOI:
https://doi.org/10.67227/b8bqds27Kalit so‘zlar:
mehnat nizolari, XMT konvensiyalari, ijtimoiy sheriklik, nizolarni muqobil hal etish (ADR), mediatsiya, kasaba uyushmalari, xodimlar huquqlari..Abstrak
Ushbu maqolada Xalqaro mehnat tashkiloti (XMT) konvensiyalarining O’zbekiston Respublikasida mehnat nizolarini hal etish mexanizmlarini rivojlantirishga ta’siri tadqiq etiladi. Normativ-huquqiy va qiyosiy tahlil, shuningdek sud amaliyotini o’rganish asosida milliy qonunchilikning nizolarni hal qilishdagi reaktiv yondashuvdan proaktiv yondashuvga o’tishi ko’rsatib berilgan. Tadqiqotda ijtimoiy sheriklikni institutsionallashtirish, kasaba uyushmalari rolini oshirish, nizolarni hal etishning muqobil usullarini (mediatsiya, mehnat arbitraji) joriy etish va xodimlar uchun protsessual kafolatlarni kuchaytirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. XMT normalarining implementatsiya qilinishi yakka tartibdagi va jamoaviy mehnat nizolarini adolatli hamda shaffof hal etishga xizmat qiladi, degan xulosaga kelingan. Shuningdek, sohani raqamlashtirish (ODR) bo’yicha takliflar berilgan.
Yuklashlar
Havolalar
1. Рассмотрение трудовых споров // Правительственный портал Республики Узбекистан [Электронный ресурс]. – URL: https://gov.uz/ru/advice/673/document/3031 (дата обращения: 30.06.2026).
2. Конвенции и рекомендации МОТ по основным вопросам труда и их классификация // Studfile [Электронный ресурс]. – URL: https://studfile.net/preview/16460881/page:3/ (дата обращения: 30.06.2026).
3. Xalqaro mehnat tashkilotining asosiy shartnomalari to‘plami. – Toshkent: Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Milliy markazi, 2024. – 152 b. – (Inson huquqlari kutubxonasi).
4. O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – 11.06.2026. – № 03/06/1150/0587. – URL: https://lex.uz/uz/docs/-6257288 (murojaat sanasi: 30.06.2026).
5. O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – 11.06.2026. – № 03/06/1150/0587. – URL: https://lex.uz/docs/-3517337 (murojaat sanasi: 30.06.2026).
6. Akramov I. O. Mehnat nizolarini ko‘rib chiqish va hal etishning printsiplari va muddatlari // Экономика и социум. – 2022. – № 3-2 (94). – B. 29–33.
7. O‘zbekiston Xalqaro Mehnat Tashkilotining 155-sonli Konvensiyasini ratifikatsiya qildi // Mening parlamentim [Elektron resurs]. – URL: https://parl.uz/articles/economics/o_zbekiston_xalqaro_mehnat_tashkilotining_155_sonli_konvensiyasini_ratifikatsiya_qildi/ (murojaat sanasi: 30.06.2026).
8. Xalqaro Mehnat Tashkilotining «Uch tomonlama maslahatlashuvlar (xalqaro mehnat standartlari) to‘g‘risida»gi Konvensiyasi // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/-4556133 (murojaat sanasi: 30.06.2026).
9. Xalqaro Mehnat Tashkilotining 87-sonli «Birlashish erkinligi va kasaba uyushmalariga birlashish huquqini himoya qilish to‘g‘risida»gi Konvensiyasi // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/3462402 (murojaat sanasi: 01.07.2026).
10. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 6-dekabrdagi O‘RQ-588-son «Kasaba uyushmalari to‘g‘risida»gi Qonuni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – 11.06.2026. – № 03/06/1150/0587. – URL: https://lex.uz/docs/-4631281 (murojaat sanasi: 01.07.2026).
11. O‘zbekiston Respublikasining 2018-yil 3-iyuldagi O‘RQ-482-son «Mediatsiya to‘g‘risida»gi Qonuni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – 20.10.2025. – № 03/25/1089/0953. – URL: https://lex.uz/ru/docs/-3805227 (murojaat sanasi: 01.07.2026).
12. Xalqaro mehnat tashkilotining yana bir muhim konvensiyasi ratifikatsiya qilindi // O‘zbekiston Respublikasi Hukumat portali [Elektron resurs]. – URL: https://gov.uz/oz/bv/news/view/23360 (murojaat sanasi: 01.07.2026).
