SO‘Z TURKUMLARINING KORPUS TADQIQOTIDAGI OPERATSIONAL TASNIFI:MILLIY AN’ANA VA UNIVERSAL STANDART UYG‘UNLIGI
DOI:
https://doi.org/10.67227/6rrqkn41Kalit so‘zlar:
so‘z turkumlari, operatsional tasnif, korpus lingvistikasi, teglash, universal teg standarti, milliy tasnif, mikrokorpus, atoqli ot, modal so‘z.Abstrak
Maqolada o‘zbek tili so‘z turkumlarining milliy tasnifi universal teg standarti bilan qay darajada mos kelishi 12 048 tokenli qo‘lda teglangan mikrokorpus materialida o‘lchandi. Ikki qatlam 1 480 tokenda ajralishi va nomuvofiqlik beshta turkumda to‘planishi aniqlandi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining **“Oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”**gi 2019-yil 21-oktabrdagi PF-5850-son Farmoni // Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining **“Sunʼiy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”**gi 2024-yil 14-oktabrdagi PQ-358-son qarori // Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi.
3. Shoabdurahmonov Sh., Asqarova M., Hojiyev A., Rasulov I., Doniyorov H. Hozirgi oʻzbek adabiy tili. I qism. — Toshkent: Oʻqituvchi, 1980. — 446 b.
4. Nurmonov A., Shahobiddinova Sh., Iskandarova Sh., Nabiyeva D. Oʻzbek tilining nazariy grammatikasi. Morfologiya. — Toshkent: Yangi asr avlodi, 2001. — 80 b.
5. Nurmonov A. Oʻzbek tilshunosligi tarixi. — Toshkent: Oʻzbekiston, 2002. — 232 b.
6. Isaqov Z. Oʻzbek tilida soʻz turkumlarining oʻzaro munosabati va unda yuklamalarning oʻrni: monografiya. — Qoʻqon, 2011. — 83 b.
7. Eltazarov J. D. Oʻzbek tilida soʻz turkumlarining oʻzaro aloqasi va koʻchishi: Filol. fan. dokt. ... diss. — Samarqand, 2005. — 284 b.
8. Abduraxmonova N. Z. Korpus lingvistikasi. — Toshkent, 2023. — 357 b.
9. Elov B., Primova M., Amirkulov M. Oʻzbek tili korpusi: tarixiy rivojlanishi, maqsad va vazifalari // Kompyuter lingvistikasi: muammolar, yechim, istiqbollar: V xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. — Toshkent, 2025.
10. Zarmasov Sh. Sh. Oʻzbek tili soʻz turkumlarini modellashtirish tamoyillari (ot soʻz turkumi misolida): Filol. fan. boʻyicha fals. dokt. (PhD) diss. avtoref. — Qoʻqon, 2025. — 58 b.
11. de Marneffe M.-C., Manning C. D., Nivre J., Zeman D. Universal Dependencies // Computational Linguistics. — 2021. — Vol. 47, No. 2. — P. 255–308.
12. Sharipov M., Kuriyozov E., Vičič J. UzbekPOS: A Multi-domain Dataset for Uzbek Part-of-Speech Tagging // Data in Brief. — 2026. — Vol. 66. — Art. 112640.
13. Bobojonova L., Akhundjanova A., Ostheimer P. S., Fellenz S. BBPOS: BERT-based Part-of-Speech Tagging for Uzbek // Proceedings of the First Workshop on Language Models for Low-Resource Languages. — Abu Dhabi: Association for Computational Linguistics, 2025.
14. Quirk R., Greenbaum S., Leech G., Svartvik J. A Comprehensive Grammar of the English Language. — London–New York: Longman, 1985. — 1779 p.
15. Croft W. Radical Construction Grammar: Syntactic Theory in Typological Perspective. — Oxford: Oxford University Press, 2001. — 416 p.
