ZIDDIYATLI KOMMUNIKATSIYANING PRAGMALINGVISTIK TAHLILI: INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA QIYOSIY TADQIQOT
DOI:
https://doi.org/10.67227/7m5fk743Kalit so‘zlar:
ziddiyatli kommunikatsiya, konflikt diskursi, pragmalingvistika, pragmatik marker, kommunikativ strategiya, presuppozitsiya, implikatura, baholovchi birlik, diskurs markerlari, face-saving, lingvomadaniy omil, ingliz tili, o‘zbek tili.Abstrak
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi ziddiyatli kommunikativ vaziyatlarning pragmalingvistik xususiyatlari qiyosiy-tipologik jihatdan tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi konflikt diskursida qo‘llaniladigan pragmalingvistik birliklar, kommunikativ strategiyalar, pragmatik markerlar hamda lingvomadaniy omillarning funksional-pragmatik xususiyatlarini aniqlashdan iborat. Tadqiqot uchun 300 ta ingliz va 300 ta o‘zbek tilidagi ziddiyatli kommunikativ vaziyatdan tashkil topgan empirik korpus shakllantirildi. Tahlil jarayonida baholovchi birliklar, diskurs markerlari, modal vositalar, presuppozitsiya, implikatura, deiktik birliklar va boshqa pragmatik vositalarning konflikt diskursidagi funksiyalari o‘rganildi.
Empirik tahlil natijalari ingliz va o‘zbek tillarida ziddiyatli kommunikatsiyani tashkil etuvchi pragmalingvistik vositalarning qo‘llanishida muayyan o‘xshashliklar bilan bir qatorda sezilarli lingvomadaniy tafovutlar ham mavjudligini ko‘rsatdi. Ingliz tilida baholovchi birliklar va qarama-qarshilik markerlarining nisbatan faol qo‘llanishi, ochiq argumentativlik va konfrontativ strategiyalarning ustunligi kuzatilgan bo‘lsa, o‘zbek tilida yumshatish vositalari, hurmat markerlari, murosa, yarashtirish va face-saving strategiyalarining faolroq qo‘llanishi aniqlandi. Tadqiqot natijalari asosida ingliz va o‘zbek tillaridagi konflikt diskursining funksional-pragmatik modeli ishlab chiqildi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Brown P., Levinson S. C. Politeness: Some Universals in Language Usage. – Cambridge: Cambridge University Press, 1987. – 358 p.
2. Grice H. P. Logic and Conversation // Syntax and Semantics. Vol. 3: Speech Acts / Ed. by P. Cole, J. L. Morgan. – New York: Academic Press, 1975. – P. 41–58.
3. Leech G. N. Principles of Pragmatics. – London: Longman, 1983. – 250 p.
4. Searle J. R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. – Cambridge: Cambridge University Press, 1969. – 203 p.
5. Thomas J. Meaning in Interaction: An Introduction to Pragmatics. – London: Longman, 1995. – 224 p.
6. Yule G. Pragmatics. – Oxford: Oxford University Press, 1996. – 138 p.
