“ANNA KARENINA” VA “O‘TKAN KUNLAR” ROMANLARIDA AYOL QAHRAMON RUHIYATI: QIYOSIY-TIPOLOGIK TAHLIL
DOI:
https://doi.org/10.67227/fn2gyj18Kalit so‘zlar:
realizm, ayol obrazi, ayol ruhiyati, qiyosiy-tipologik tahlil, Anna Karenina, Kumush, Zaynab, psixologizm, ichki konflikt, muhabbat, oila, milliy mentalitet, badiiy xarakter.Abstrak
Mazkur maqolada Lev Tolstoyning “Anna Karenina” hamda Abdulla Qodiriyning “O‘tkan kunlar” romanlarida ayol qahramonlar ruhiyatining badiiy ifodasi qiyosiy-tipologik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda Anna Karenina, Kumush va Zaynab obrazlarining ichki kechinmalari, muhabbat va oilaviy munosabatlarga munosabati, ijtimoiy muhit ta’sirida yuzaga kelgan ruhiy ziddiyatlari hamda fojiaviy taqdirining psixologik omillari o‘rganiladi. Har ikki adib tomonidan ayol xarakterini yaratishda qo‘llanilgan psixologik tasvir, ichki monolog, dialog, portret, detal va muallif tavsifi kabi badiiy vositalarning funksiyasi ochib beriladi. Qiyosiy tahlil asosida Sharq va G‘arb realistik adabiyotida ayol ruhiyatini tasvirlashda mavjud umumiy tipologik belgilar hamda milliy-madaniy tafovutlar aniqlanadi. Anna Karenina obrazida shaxsiy erkinlik, muhabbat va jamiyat me’yorlari o‘rtasidagi qarama-qarshilik yetakchi o‘rin egallasa, Kumush va Zaynab obrazlarida oila, sadoqat, rashk, urf-odat va patriarxal ijtimoiy muhit bilan bog‘liq ruhiy kechinmalar ustuvor ekani asoslanadi. Maqolada ayol obrazlari orqali inson ruhiyatining murakkabligi va realistik adabiyotning psixologik imkoniyatlari yoritiladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Lönnqvist B. Anna Karenina // The Cambridge Companion to Tolstoy / Ed. D. Tussing Orwin. – Cambridge: Cambridge University Press, 2002. – P. 80–95. DOI: 10.1017/CCOL0521792711.003.
2. Cruise E. Women, Sexuality, and the Family in Tolstoy // The Cambridge Companion to Tolstoy / Ed. D. Tussing Orwin. – Cambridge: Cambridge University Press, 2002. – P. 191–205. DOI: 10.1017/CCOL0521792711.010.
3. Greene G. Women, Character, and Society in Tolstoy’s “Anna Karenina” // Frontiers: A Journal of Women Studies. – 1977. – Vol. 1, No. 2. – P. 106–125. DOI: 10.2307/3346113.
4. Morson G. S. “Anna Karenina” in Our Time: Seeing More Wisely. – New Haven; London: Yale University Press, 2007.
5. Orwin D. T. Tolstoy’s Art and Thought, 1847–1880. – Princeton: Princeton University Press, 1993. – 292 p.
6. Qo‘shjonov M. Abdulla Qodiriyning tasvirlash san’ati. – Toshkent: Fan, 1966. – 238 b.
7. Normatov U. Qodiriy mo‘jizasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2010. – 272 b.
8. Karim B. “O‘tkan kunlar” ibrati. – Toshkent: Mashhur-Press, 2019. – 152 b.
9. Karim B. Abdulla Qodiriy va germenevtik tafakkur. – Toshkent: Akademnashr, 2014.
10. Ďurišin D. Theory of Literary Comparatistics / Trans. J. Kocmanová. – Bratislava: Veda, Publishing House of the Slovak Academy of Sciences, 1984. – 334 p.
