MILLIY MATBUOT QATAG‘ONI VA UNING OQIBATLARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/332bgr78Kalit so‘zlar:
Turkiston, jadidchilik, “Taraqqiy”, “Xurshid”, “Shuhrat”, “Osiyo”, “Samarqand”, “Sadoi Turkiston”, “Sadoi Farg‘ona”, mustamlakachilik.Abstrak
Mazkur maqolada Turkistonda milliy matbuotning shakllanish jarayoni, uning vujudga kelishiga ta’sir etgan siyosiy va ijtimoiy omillar hamda Rossiya imperiyasining mustamlakachilik siyosati sharoitida faoliyat yuritgan jadid matbuoti tarixi tahlil qilinadi. Tadqiqotda “Taraqqiy”, “Xurshid”, “Shuhrat”, “Osiyo”, “Samarqand”, “Sadoi Turkiston” va “Sadoi Farg‘ona” gazetalarining tashkil topishi, maqsad va vazifalari, faoliyat yo‘nalishlari hamda yopilish sabablari yoritilgan. Shuningdek, rasmiy mustamlaka matbuoti bilan milliy matbuot o‘rtasidagi mafkuraviy qarama-qarshiliklar ochib berilgan. Muallif milliy gazetalar Turkiston xalqining ma’rifiy uyg‘onishi va milliy o‘zligini anglashida muhim o‘rin tutganligini asoslaydi.
Yuklashlar
Havolalar
1. “Taraqqiy” gazetasi. – 1906-yil 14-iyun.
2. Abdirashidov Z. Turkistonda mustaqil matbuotning shakllanishi // Uzbekistan: Language and Culture. – 2020. – № 3. – B. 19.
3. Abdulla Avloniy. Burung‘i o‘zbek vaqtli matbuotining tarixi // “Turkiston” gazetasi. – 1924-yil 24-iyun. – № 295.
4. Batafsil qarang: Mirzayev D. “Turkiston viloyatining gazeti”da o‘zbek milliy matbuotiga munosabat // “Turkiston ma’rifatparvar ziyolilari merosining fan, adabiyot, madaniyat hamda ma’naviyat taraqqiyotidagi o‘rni” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. – Qarshi, 2024. – B. 166–173.
5. Mahalliy matbuot xususida // “Turkiston viloyatining gazeti”. – 1916. – № 8.
6. Milliy teatr truppasi // Sadoi Turkiston. – 1915. – № 54.
7. Sadoi Farg‘ona. – 1914. – № 1.
8. Vazifamiz nima? // Sadoi Turkiston. – 1915. – № 62.
9. Abdulla Avloniy. Burungi o‘zbek vaqtli matbuotining tarixi // Yosh leninchi. – 1989-yil 18-iyul.
10. Андреев Гр. Сартовская печать // ТВ. – 1916. – № 36.
11. Ziyo S. Tanlangan asarlar. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi adabiyot va san’at nashriyoti, 1974. – B. 36.
12. Ziyo Said. O‘zbek vaqtli matbuoti tarixiga materiallar (1870–1927). – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi adabiyot va san’at nashriyoti, 1974. – B. 15.
13. Дубовицкая И. М. Н. П. Остроумов и становление СМИ в Средней Азии в конце XIX – начале XX в. // История и современность. – 2009. – № 2. – С. 196.
14. Ismoilbek Gasprinskiy. Hayot va mamot masalasi. – Toshkent: Ma’naviyat, 2006. – B. 111–112.
15. Muhammadjonov M. Turmush urinishlari. – Toshkent: O‘zdavnashr, 1959. – B. 125–126.
16. Туркестанские ведомости. – 1914. – № 80.
17. Turkiston general-gubernatorining 1883-yil 30-yanvardagi 28-raqamli farmoyishi // “Turkiston viloyatining gazeti”. – 1883-yil 15-fevral.
18. O‘z MA. 1-jamg‘arma, 28-ro‘yxat, 60-ish, 82-varaq orqasi.
19. O‘z MA. 461-jamg‘arma, 1-ro‘yxat, 2176-ish, 14-varaq; 2155-ish, 67-varaq.
20. O‘z MA. 1-jamg‘arma, 1-ro‘yxat, 49-ish, 735-varaq.
21. Shodmonova S. Turkiston tarixi matbuot ko‘zgusida (1870–1917-yillar). – Toshkent: Yangi nashr, 2011. – B. 49.
22. Ernazarov T. Turkistonda vaqtli matbuot (1870–1924-yillar). – Toshkent: O‘zdavnashr, 1959. – 67 b.
