TURK ETNONIMINING ETIMOLOGIYASI: XITOY, SUG'UD VA TURK MANBALARI QIYOSIY TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.67227/qy8ee202Kalit so‘zlar:
turk etnonimi, etimologiya, Xitoy manbalari, sug‘d yozuvlari, turkiy runik bitiklar, qiyosiy tahlil, turkiy tillar, etnik nomlanish.Abstrak
Ushbu ilmiy maqolada “turk” etnonimining kelib chiqishi va ma’no taraqqiyoti Xitoy, sug‘d va qadimgi turkiy yozma manbalar asosida qiyosiy o‘rganiladi. Muallif etnonimning dastlabki shakllari, ularning turli tillardagi talaffuz va yozuv variantlari hamda semantik o‘zgarishlarini tahlil qiladi. Xitoy yilnomalaridagi “tu-jue”, sug‘d hujjatlaridagi “türk” shakllari va turkiy runik bitiklardagi “türük” yozuvlari o‘zaro solishtirilib, ularning umumiy ildizi va farqli jihatlari aniqlanadi. Maqolada etnonimning “quvvat”, “kuch”, “tuzmoq”, “boshliq” kabi ma’nolar bilan bog‘liqligi haqidagi ilmiy farazlar baholanadi. Shuningdek, etnonimning mintaqaviy va tarixiy sharoitga qarab qanday o‘zgarganligi masalasi yoritiladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Pulleyblank E. G. Some Remarks on the Toquzoghuz Problem // Ural-Altaische Jahrbücher. – 1956. – Bd. 28, H. 1–2. – P. 35–42.URL: Bibliografik tasdiq – Pulleyblank, 1956
2. Кляшторный С. Г. Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. – Москва: Наука, 1964. – 214 с. – С. 44–58.URL: Google Books – Кляшторный С. Г.
3. Kamoliddinov Sh. S. “Turk” etnonimi va uning kelib chiqishi // O‘zbek tili va adabiyoti. – 2018. – № 4. – B. 31–42.
4. Ashirov A. A., Atadjanov Sh. Sh. Etnologiya: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Iqtisod-Moliya, 2008. – 176 b. – ISBN 978-9943-13-062-3. URL: TDSHU elektron kutubxonasi – Etnologiya
5. Abdullayev S. T. Sug‘ud yozuvlari va turkiy etnonimi // Sharqshunoslik. – 2020. – № 2. – B. 18–29.
6. Sagdullayev A. S. Qadimgi O‘zbekiston ilk yozma manbalarda. – Toshkent, 1996.
URL: Samarqand davlat pedagogika universiteti elektron kutubxonasi
7. Кормушин И. В. Заметки о соотносительных терминах «народ türk» и «язык türk» в древнетюркских текстах // Российская тюркология. – 2011. – № 2 (5). – С. 8–11.
URL: Институт языкознания РАН – И. В. Кормушин va uning nashrlari
8. Pritsak O. The Etymology of the Word “Türk” // Harvard Ukrainian Studies. – 1980. – Vol. 4, No. 3. – P. 259–278.URL: JSTOR – Harvard Ukrainian Studies, Vol. 3/4, 1979–1980
