ZAMONAVIY INGLIZ ADABIYOTIDA SHAXSIY XOTIRA VA IDENTIKLIKNING REPREZENTATSIYASI
DOI:
https://doi.org/10.67227/y00a3y26Kalit so‘zlar:
shaxsiy xotira, identiklik, travmatik xotira, narrativ rekonstruksiya, zamonaviy ingliz adabiyoti, avtobiografik xotira, madaniy xotira, migratsiya, ishonchsiz hikoyachi, subyektivlik.Abstrak
Maqola zamonaviy ingliz adabiyotida shaxsiy xotira va identiklikni reprezentatsiya qilish usullarini tadqiq etishga bag‘ishlangan. Asosiy e’tibor xotiraning badiiy matnda nafaqat o‘tmishga murojaat qilish vositasi, balki subyektning o‘zi haqidagi tasavvurlarini shakllantirish, saqlash va transformatsiya qilish mexanizmi sifatida qanday faoliyat ko‘rsatishiga qaratilgan. Tadqiqot memory studies, narratologiya, trauma studies va identiklik nazariyasi tamoyillarini birlashtiruvchi fanlararo yondashuvga asoslangan. Kazuo Ishiguro, Ian McEwan, Pat Barker va Zadie Smith asarlari misolida xotira va identiklik o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarning turli modellari: shaxsiy va avtobiografik xotira, travmatik xotira, urush va tarixiy xotira, migratsion va madaniy xotira tahlil qilinadi. O‘tmishni bugungi kunda qayta tiklashga xizmat qiluvchi badiiy strategiyalar — retrospektiv hikoyalash, fragmentatsiya, sukut saqlash, takror, nuqtayi nazarning almashishi, ishonchsiz hikoyachi va metanarrativ refleksiyaga alohida e’tibor qaratiladi. Zamonaviy ingliz adabiyotida identiklik barqaror va yakunlangan kategoriya sifatida talqin qilinmasligi asoslanadi. Aksincha, identiklik xotira, unutish, shaxsiy tajriba, tarixiy kontekst va narrativ interpretatsiyaning o‘zaro ta’siri natijasida doimiy ravishda shakllanib boruvchi konstruksiya sifatida namoyon bo‘ladi. Travmatik tajriba avtobiografik xotiraning uzluksizligini buzishi mumkinligi, uni keyinchalik narrativ jihatdan qayta qurish jarayoni esa o‘zlikni qayta anglash usullaridan biriga aylanishi aniqlangan. Shu bilan birga, tahlil xotira har doim ham yaxlit identiklikning tiklanishiga olib kelmasligini ko‘rsatadi: ayrim asarlarda u noaniqlik, ichki ziddiyat yoki ko‘plik holatini saqlab qoladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Assmann A. Cultural Memory and Western Civilization: Functions, Media, Archives. – Cambridge: Cambridge University Press, 2011.
2. Barker P. Regeneration. – London: Viking, 1991.
3. Barker P. The Eye in the Door. – London: Viking, 1993.
4. Barker P. The Ghost Road. – London: Viking, 1995.
5. Booth W. C. The Rhetoric of Fiction. – 2nd ed. – Chicago: University of Chicago Press, 1983.
6. Boym S. The Future of Nostalgia. – New York: Basic Books, 2001.
7. Caruth C. Unclaimed Experience: Trauma, Narrative, and History. – Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1996.
8. Erll A. Memory in Culture. – Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2011.
9. Halbwachs M. On Collective Memory. – Chicago: University of Chicago Press, 1992.
10. Head D. Ian McEwan. – Manchester: Manchester University Press, 2007.
11. Ishiguro K. The Remains of the Day. – London: Faber and Faber, 1989.
12. Ishiguro K. A Pale View of Hills. – London: Faber and Faber, 1982.
13. McEwan I. Atonement. – London: Jonathan Cape, 2001.
14. McEwan I. Enduring Love. – London: Jonathan Cape, 1997.
15. Phelan J. Living to Tell About It: A Rhetoric and Ethics of Character Narration. – Ithaca: Cornell University Press, 2005.
16. Smith Z. White Teeth. – London: Hamish Hamilton, 2000.
17. Pachuau M. L., Lalrinfeli C. Situating Kazuo Ishiguro Within the Realms of Memory and Identity // Asiatic: IIUM Journal of English Language and Literature. – 2023. – Vol. 17, No. 1.
18. Rizq R. What the Butler Never Said: Psychoanalysis and Knowledge in Kazuo Ishiguro’s The Remains of the Day // British Journal of Psychotherapy. – 2023.
19. Tancke U. “Original Traumas”: Narrating Migrant Identity // Postcolonial Text. – 2010.
20. Weston E. Resisting Loss: Guilt and Consolation in Ian McEwan’s Atonement // Journal of Modern Literature. – 2019. – Vol. 42, No. 3. – P. 92–109.