FRAZEOLOGIZMLARDA MILLIY-DINIY DUNYOQARASHNING AKS ETISHI: PRAGMATIK VA KOGNITIV TAHLIL
DOI:
https://doi.org/10.67227/q0pwjf62Kalit so‘zlar:
frazeologizm, milliy-diniy dunyoqarash, kognitiv tilshunoslik, konseptual metafora, pragmatika, lingvomadaniyat, tafakkur andozasi.Abstrak
Mazkur maqolada til egalarining milliy-diniy dunyoqarashi va tafakkur andozalari frazeologik birliklar orqali qanday namoyon bo‘lishi kognitiv va pragmatik aspektlarda tadqiq etilgan. O‘zbek, ingliz va rus tillaridagi diniy-axloqiy konseptlar (“nur”, “qalb”, “yo‘l”, “sinov”) qiyosiy tahlil qilinib, ularning tildagi metaforik in’ikosi ochib berilgan. Lisoniy birliklarning nafaqat voqelikni nomlash, balki jamiyatda ijtimoiy-normativ va tarbiyaviy vazifalarni bajarishdagi o‘rni asoslangan. Islomiy va xristianlik qadriyatlarining xalq mentalitetiga singishi natijasida yuzaga kelgan lisoniy umumiyliklar va milliy o‘ziga xosliklar dalillangan.
Yuklashlar
Havolalar
1. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago; London: University of Chicago Press, 1980. – XIII, 242 p. – ISBN 0-226-46801-1. – URL: https://find.library.upenn.edu/catalog/994228803503681
2. Wierzbicka A. Semantics, Culture, and Cognition: Universal Human Concepts in Culture-Specific Configurations. – New York; Oxford: Oxford University Press, 1992. – 496 p. – ISBN 978-0-19-507325-6. – DOI: 10.1093/oso/9780195073256.001.0001. – URL: https://academic.oup.com/book/48331
3. Mamatov A. E. O‘zbek tili frazeologiyasi: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Navro‘z, 2019. – 224 b. – URL: https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/4106
4. Rahmatullayev Sh. U. O‘zbek tilining frazeologik lug‘ati. – Toshkent: Qomuslar bosh tahririyati, 1992. – 379, [1] b. – ISBN 5-89890-057-8. – URL:
https://rusneb.ru/catalog/000200_000018_RU_NLR_BIBL_A_011096362/
5. Умарходжаев М. И. Основы фразеографии. – Ташкент: Фан, 1983. – 136 с. – URL: https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA13333054
6. Yo‘ldoshev B. Hozirgi o‘zbek adabiy tilida frazeologik birliklarning funksional-uslubiy xususiyatlari: filologiya fanlari doktori dissertatsiyasi. – Toshkent, 1993. – 297 b. – URL: https://www.in-academy.uz/index.php/ZDIF/article/view/13652
7. Алефиренко Н. Ф. Современные проблемы науки о языке: учебное пособие. – Москва: Флинта; Наука, 2005. – 416 с. – ISBN 5-89349-573-X; 5-02-032584-8. – URL: https://www.flinta.ru/book.php?id=320
8. Маслова В. А. Лингвокультурология: учебное пособие для студентов высших учебных заведений. – Москва: Academia, 2001. – 202, [2] с. – ISBN 5-7695-0745-4. – URL: https://search.rsl.ru/ru/record/01000716161
9. Мокиенко В. М. Славянская фразеология: учебное пособие. – 2-е изд., испр. и доп. – Москва: Высшая школа, 1989. – 286, [1] с. – ISBN 5-06-001467-3. – URL: https://rusneb.ru/catalog/002072_000044_ARONB-RU_%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%2B%D0%9E%D0%9D%D0%91_DOLIB_808.1-318%28075.8%29_%D0%9C74-877882/
10. Телия В. Н. Русская фразеология: семантический, прагматический и лингвокультурологический аспекты. – Москва: Школа «Языки русской культуры», 1996. – 284, [2] с. – ISBN 5-88766-047-3. – URL: https://rusneb.ru/catalog/000199_000009_001737508/