SHAHRISABZ SHAHRIDAGI TARIXIY INSHOOTLARNING TA’MIRLANISH JARAYONLARI TARIXI (1991–2024-YILLAR)
DOI:
https://doi.org/10.67227/bcs10z73Kalit so‘zlar:
Shahrisabz, tarixiy meros, restavratsiya, konservatsiya, Oqsaroy, Dorut-tilovat, Dorus-saodat, Ko‘kgumbaz masjidi, Temuriylar davri.Abstrak
Maqolada 1991–2024-yillar davomida Shahrisabz shahridagi tarixiy-me’moriy inshootlarning ta’mirlanish va restavratsiya jarayonlari tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotda mustaqillik davrida olib borilgan davlat siyosatining asosiy bosqichlari, Oqsaroy, Dorut-tilovat, Dorus-saodat, Ko‘kgumbaz, Hazrati Imom va boshqa yirik yodgorliklarning tiklanish tarixi xronologik tartibda yoritiladi. Ilmiy-amaliy konferensiyalar, xalqaro yubiley tadbirlari, normativ-huquqiy asoslar hamda xorijiy hamkorlik tajribasi asosida shahar madaniy merosini saqlash borasidagi yutuq va muammolar ochib beriladi. Muallif tomonidan normativ-huquqiy baza, ilmiy adabiyotlar, davriy matbuot materiallari hamda arxiv hujjatlari asosida tadqiqotning mustaqil xulosalari ishlab chiqilgan.
Yuklashlar
Havolalar
1. O‘zbekiston Respublikasining “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish to‘g‘risida”gi Qonuni. – 2001-yil 30-avgust. – 269-II-son. – URL: Lex.uz.
2. Пугаченкова Г. А. Архитектурные руины — реставрация или консервация? // Архитектура и строительство Узбекистана. – 1995. – № 12. – С. 37–39.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori. – 2018-yil 19-dekabr. – PQ-4068-son. – URL: Lex.uz — PQ-4068-son qaror.
4. Массон М. Е., Пугаченкова Г. А. Шахрисабз при Тимуре и Улугбеке // Труды Среднеазиатского государственного университета. – Новая серия. – Вып. 61. – Кн. 6. – Ташкент, 1953. – 124 с.
5. Пугаченкова Г. А., Ремпель Л. И. Выдающиеся памятники архитектуры Узбекистана. – Ташкент: Гослитиздат УзССР, 1958. – 292 с. – URL: Milliy elektron kutubxona katalogi.
6. Bo‘riyev O., Xo‘jayorov A. Temuriylar davrida Turkiston ziyoratgohlari. – Toshkent, 2022.
7. Пугаченкова Г. А., Ремпель Л. И. Термез, Шахрисабз, Хива. – Москва: Искусство, 1976. – 208 с.
8. Allayev M. Ch. Qashqadaryo viloyati tarixiy-madaniy meros obyektlarini ta’mirlash va muhofaza qilish tarixi (1991–2021 yy.): tarix fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. – Qarshi, 2024. – URL: ZiyoNET — avtoreferat.
9. Eshtemirov J. S. XX–XXI asr boshlarida Qarshi shahar madaniyati: tarix fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. – Toshkent, 2018. – URL: OAK — dissertatsiya himoyasi haqidagi ma’lumot.
10. Oqsaroy majmuasi mozaikali pollarini ta’mirlash bo‘yicha Fransiyaning SOKRA kompaniyasi hisobotlari (2013–2014 yy.) // O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi arxivi.
11. Массон М. Е. Столичные города в области низовьев Кашкадарьи с древнейших времен: из работ Кешской археолого-топографической экспедиции ТашГУ, 1965–1966 гг. – Ташкент: Фан, 1973. – 94 с. – URL: NYU Faculty Digital Archive.
12. Засыпкин Б. Н. Архитектура Средней Азии. – Москва: Издательство Академии архитектуры СССР, 1948. – 157, [2] с. – URL: Президентская библиотека.
13. Воронина В. Л. Архитектура Средней Азии XVI–XVII вв. // Всеобщая история архитектуры. – Т. 8: Архитектура стран Средиземноморья, Африки и Азии. VI–XIX вв. / отв. ред. Ю. С. Яралов. – Москва: Стройиздат, 1969. – С. 304–331. – URL: Totalarch — Архитектура Средней Азии XVI–XVII вв..
14. Кабанов С. К. Описание архитектурных памятников низовьев реки Кашка-Дарьи. – Ташкент, 1947 // Архив Главного управления по охране памятников Министерства по делам культуры Республики Узбекистан. – Инв. № 1522. – URL: Bibliografik qayd.
15. Ҳаққулов А. Таъмир санъати. – Тошкент: Меҳнат, 1991. – 200 б. – ISBN 5-8244-0524-7. – URL: Elektron kutubxona katalogi.
16. Содиқова Н. С., Буряков Ю. Ф. Тарихий ёдгорликлар хазинаси. – Тошкент: Фан, 1976. – 69 б.
17. Ravshanov P. Qarshi tarixi. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2006. – 647 b. – ISBN 5-633-01899-0. – URL: Bibliografik ma’lumot.
18. Tursunov P. Qarshi: yozilmagan tarix sahifalari. – Qarshi, 2006. – URL: Asar haqida bibliografik ma’lumot.
19. Jumanazar A. Nasaf. – Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007. – 204 b. – ISBN 978-9943-06-029-6. – URL: Bibliografik ma’lumot.
20. Nasriddinov Q., Xo‘jayarov O‘. Qarshi shahrining me’moriy yodgorliklari. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2011. – 136 b. – ISBN 978-9943-08-629-6. – B. 22–24. – URL: Bibliografik ma’lumot.
21. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz shahrida obyektlarni qurilish va rekonstruksiya qilishga doir kompleks chora-tadbirlar dasturi to‘g‘risida”gi Qarori. – 2014-yil 20-fevral. – 31-son. – URL: Lex.uz — 31-son qaror.
22. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “2013–2015-yillar davrida Qashqadaryo viloyatida turizm sohasini rivojlantirish dasturi to‘g‘risida”gi Qarori. – 2013-yil 1-noyabr. – 294-son. – URL: Lex.uz — 294-son qaror.
23. Mirziyoyev Sh. M. Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz. – 1-jild. – Toshkent: O‘zbekiston NMIU, 2017. – 592 b. – ISBN 978-9943-25-434-3. – URL: Elektron kutubxona katalogi.
24. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Qashqadaryo viloyatida turizm sohasini yanada qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori. – 2021-yil 1-mart. – 112-son. – URL: Lex.uz — 112-son qaror.
25. Allayev M. Ch. Qashqadaryo viloyati tarixiy-madaniy meros obyektlarini ta’mirlash va muhofaza qilish tarixi (1991–2021 yy.): tarix fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. – Qarshi, 2024. – B. 48, 51, 53. – URL: OAK / avtoreferat materiallari.
26. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. – 2022-yil 28-yanvar. – PF-60-son. – URL: Lex.uz — PF-60.
27. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Alohida muhim ijtimoiy, madaniy va tarixiy ahamiyatga ega bo‘lgan obyektlarni qurish, restavratsiya, rekonstruksiya qilish va mukammal ta’mirlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Farmoyishi. – 2018-yil 10-sentabr. – F-5361-son.
URL: Hujjatga oid rasmiy ma’lumot.
28. Ravshanov P., Xushvaqtov N. Qashqadaryo tarixiga sayyohat. – Toshkent: Ilm-ziyo-zakovat, 2020. – B. 238–240. – URL: Bibliografik qayd.
29. Jo‘raqulov O., Rahmatov A. Shahrisabz yilnomasi = Shahrisabz. Chronicle of Shahrisabz. – Toshkent: Fan, 2007. – 190 b. – URL: Bibliografik qayd.
30. Пугаченкова Г. А. Зодчество Центральной Азии. XV век. – Ташкент: Издательство литературы и искусства им. Гафура Гуляма, 1976. – 115 с.
31. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasida ichki va ziyorat turizmini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni. – 2021-yil 9-fevral. – PF-6165-son. – URL: Lex.uz — PF-6165.
32. Султанов Х. Т. К истории формирования архитектурных ансамблей Шахрисабза XIV–XV вв. (по археологическим данным): автореф. дис. ... канд. ист. наук. – Самарканд, 1990. – 19 с.
