ABBOSIYLAR-VIZANTIYA HARBIY YURISHLARI VA MOVAROUNNAHRLIK ZOBITLARNING ABBOSIYLAR XALIFALIGI QO‘SHINIDAGI ISHTIROKI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/rptkm229

Kalit so‘zlar:

Abbosiylar xalifaligi, Vizantiya, Amoriy, al-Mutasim, Afshin, Ushrusona, Movarounnahr, Samarra.

Abstrak

Maqolada VIII–IX asrlardagi Abbosiylar–Vizantiya harbiy yurishlari, xususan, 838-yilda Amoriyning qo‘lga kiritilishi bilan yakunlangan al-Mutasim yurishi tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi Abbosiylar xalifaligi harbiy siyosatida Vizantiya yo‘nalishining o‘rnini aniqlash va Movarounnahrlik zobitlarning Abbosiylar qo‘shinidagi rolini belgilashdan iborat. Bu borada Samarqand va Xo‘jand oralig‘idagi Ushrusona viloyatidan chiqqan Afshin Haydar ibn Kovus faoliyati muhim misol bo‘la oladi. 838-yilgi yurish davomida Afshin qo‘shin guruhlaridan biriga qo‘mondonlik qilgan va Vizantiya imperatori Feofilga qarshi harakatlarda muhim rol o‘ynagan. Maqolaning manbaviy bazasini at-Tabariyning xabarlari, J. B. Buryning al-Mutasimning Kappadokiya orqali o‘tgan yo‘nalishi haqidagi tadqiqoti, H. Kennedy, W. Treadgold, J. Signes Codoñer asarlari, shuningdek, xurramiylar va Afshin haqidagi maxsus tadqiqotlar tashkil etadi. Xulosa qilinishicha, Movarounnahrlik zobitlarning Abbosiylar harbiy tizimidagi ishtiroki nafaqat oddiy xizmat darajasida, balki mahalliy sharqiy-eron zodagonlari vakillarining xalifalik qo‘shinining oliy qo‘mondonlik tarkibiga kiritilishi orqali ham namoyon bo‘lgan.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. al-Ṭabarī. The History of al-Ṭabarī. Vol. 33: Storm and Stress along the Northern Frontiers of the ʿAbbasid Caliphate: The Caliphate of al-Muʿtaṣim A.D. 833–842/A.H. 218–227 / ed. by E. Yar-Shater; trans. and annot. by C. E. Bosworth. – Albany, NY: State University of New York Press, 1991. – 239 p. – ISBN 978-0-7914-0493-5. – URL: JSTOR — The History of al-Ṭabarī, Vol. 33.

2. Bury J. B. Mutasim’s March through Cappadocia in A.D. 838 // The Journal of Hellenic Studies. – 1909. – Vol. 29. – P. 120–129. – DOI: 10.2307/624648. – URL: Cambridge University Press.

3. Signes Codoñer J. The Emperor Theophilos and the East, 829–842: Court and Frontier in Byzantium during the Last Phase of Iconoclasm. – London; New York: Routledge, 2016. – 532 p. – URL: Routledge.

4. Kennedy H. The Armies of the Caliphs: Military and Society in the Early Islamic State. – London; New York: Routledge, 2001. – 256 p. – DOI: 10.4324/9780203458532. – ISBN 978-0-415-25092-4. – URL: Routledge.

5. Treadgold W. T. The Byzantine Revival, 780–842. – Stanford, CA: Stanford University Press, 1988. – 504 p. – ISBN 978-0-8047-1462-4. – URL: WorldCat — The Byzantine Revival, 780–842.

6. Rosser J. Theophilus’ Khurramite Policy and Its Finale: The Revolt of Theophobus’ Persian Troops in 838 // Byzantina. – 1974. – Vol. 6. – P. 263–271. – URL: Cambridge Core — bibliographic reference.

7. Rekaya M. Mise au point sur Théophobe et l’alliance de Bābek avec Théophile (833/34–839/40) // Byzantion. – 1974. – Vol. 44, No. 1. – P. 43–67. – URL: JSTOR — Byzantion, Vol. 44, No. 1.

8. Hassan H. M. The Poem of Abū Tammām about the Fall of Amorium in 838 A.D. // Journal of Oriental and African Studies. – 2004. – Vol. 13. – P. 33–72. – URL: Author publication record.

9. Bosworth C. E. Afšīn // Encyclopaedia Iranica. – Vol. I, Fasc. 6. – P. 589–591. – Published 1984. – URL: Encyclopaedia Iranica — AFŠĪN.

10. Venetis E. Ḵorramis ii. In Byzantium // Encyclopaedia Iranica. – Published 2005; updated 2012. – URL: Encyclopaedia Iranica — ḴORRAMIS ii. In Byzantium.

Nashr qilingan

2026-08-05

Qanday havola qilish kerak

ABBOSIYLAR-VIZANTIYA HARBIY YURISHLARI VA MOVAROUNNAHRLIK ZOBITLARNING ABBOSIYLAR XALIFALIGI QO‘SHINIDAGI ISHTIROKI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(8), 173-176. https://doi.org/10.67227/rptkm229