O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA “KO‘Z” KOMPONENTLI FRAZEOLOGIZMLARNING KOGNITIV-SEMANTIK TAHLILI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/404h0t28

Kalit so‘zlar:

frazeologizm, somatik birlik, kognitiv lingvistika, konsept, metafora, embodiment, ko‘z konsepti, qiyosiy tahlil.

Abstrak

Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi “ko‘z” komponentli frazeologik birliklarning kognitiv-semantik xususiyatlari qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda somatik frazeologizmlarning konseptual asoslari, metaforik modellari hamda ularning inson tafakkurida aks etish mexanizmlari yoritiladi. Shuningdek, “ko‘z” konsepti orqali bilim, nazorat, hissiy baholash va idrok jarayonlarining ifodalanishi o‘rganiladi. Tahlil natijasida o‘zbek va ingliz tillarida ayrim universal kognitiv modellar mavjudligi bilan bir qatorda, milliy-madaniy xususiyatlar ham namoyon bo‘lishi aniqlangan.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press, 1980. – XIII, 242 p. URL: https://search.worldcat.org/title/6042798

2. Kövecses Z. Metaphor and Emotion: Language, Culture, and Body in Human Feeling. – Cambridge: Cambridge University Press, 2000. – 223 p.

URL: https://assets.cambridge.org/97805216/41630/frontmatter/9780521641630_frontmatter.pdf

3. Kövecses Z. Metaphor: A Practical Introduction. – Oxford: Oxford University Press, 2002. – 285 p.

DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780195145113.001.0001

4. Kövecses Z. Metaphor in Culture: Universality and Variation. – Cambridge: Cambridge University Press, 2005. – 334 p. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511614408

5. Langacker R. W. Cognitive Grammar: A Basic Introduction. – Oxford: Oxford University Press, 2008. – X, 562 p. DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195331967.001.0001

6. Evans V., Green M. Cognitive Linguistics: An Introduction. – Edinburgh: Edinburgh University Press, 2006. – 830 p. URL: https://books.google.com/books?id=QwFiQgAACAAJ

7. Fillmore C. J. Frame Semantics // Linguistics in the Morning Calm: Selected Papers from SICOL-1981. – Seoul: Hanshin Publishing Company, 1982. – P. 111–137. URL: https://glottolog.org/resource/reference/id/11480

8. Gibbs R. W., Jr. The Poetics of Mind: Figurative Thought, Language, and Understanding. – Cambridge: Cambridge University Press, 1994. – 540 p. URL: https://books.google.com/books/about/The_Poetics_of_Mind.html?id=v3FfQgAACAAJ

9. Johnson M. The Body in the Mind: The Bodily Basis of Meaning, Imagination, and Reason. – Chicago: University of Chicago Press, 1987. – XXXVIII, 233 p. URL: https://search.worldcat.org/title/879576101

10. Sweetser E. From Etymology to Pragmatics: Metaphorical and Cultural Aspects of Semantic Structure. – Cambridge: Cambridge University Press, 1990. – 188 p. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511620904

URL: https://www.cambridge.org/core/books/from-etymology-to-pragmatics/F1454419128B2D24A372DD0808B51198

11. Rahmatullayev Sh. U. O‘zbek tilining frazeologik lug‘ati. – Toshkent: Qomuslar bosh tahririyati, 1992. – 379 b.URL: https://rusneb.ru/catalog/000200_000018_RU_NLR_BIBL_A_011096362/

12. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining izohli frazeologik lug‘ati. – Toshkent: O‘qituvchi, 1978. – 405 b.

URL: https://openlibrary.org/books/OL52985753M/%C5%ACzbek_tilining_izo%E1%B8%A3li_frazeologik_lughati

13. Mahmudov N. Til. – Toshkent: Yozuvchi, 1998. – 40 b.URL: https://portal.guldu.uz/download-edfiles-23876.pdf

14. Mahmudov N. Tilning mukammal tadqiqi yo‘llarini izlab... // O‘zbek tili va adabiyoti. – 2012. – № 5. – B. 3–16.

URL: https://lib.bimm.uz/items/download/2148

15. Cowie A. P., Mackin R., McCaig I. R. Oxford Dictionary of English Idioms. – 2nd ed. – Oxford: Oxford University Press, 1993. – 752 p.URL: https://books.google.com/books/about/Oxford_Dictionary_of_English_Idioms.html?id=F-Ae0AEACAAJ

16. Seidl J., McMordie W. English Idioms: A Fifth Edition of English Idioms and How to Use Them. – 5th ed. – Oxford: Oxford University Press, 1988. – 267 p.URL: https://obnb.uk/p11944610-english-idioms

17. Oxford English Dictionary. – Oxford: Oxford University Press. – Online edition.URL: https://www.oed.com/

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-09-05

Qanday havola qilish kerak

O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA “KO‘Z” KOMPONENTLI FRAZEOLOGIZMLARNING KOGNITIV-SEMANTIK TAHLILI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(9), 50-53. https://doi.org/10.67227/404h0t28