INGLIZ VA O‘ZBEK PAREMIYALARIDA INSON HIS-TUYG‘ULARINING QIYOSIY-LINGVOKULTOROLOGIK TADQIQI
DOI:
https://doi.org/10.67227/mkbtq258Kalit so‘zlar:
lingvokulturologiya, paremiya, maqol, emotsional konsept, g‘azab, quvonch, qo‘rquv, pushaymonlik, qiyosiy tahlil.Abstrak
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek xalqlari paremiologik fondida insonning to‘rtta fundamental his-tuyg‘usi — g‘azab, quvonch, qo‘rquv va pushaymonlikning lisoniy hamda kognitiv aks etish xususiyatlari qiyosiy-tipologik jihatdan tadqiq etilgan. Tadqiqot materiallari sifatida nufuzli leksikografik manbalar va paremiologik lug‘atlardan olingan namunalar keltirilib, ularning semantik o‘xshashliklari (universallik) va milliy-madaniy farqlari (spetsifiklik) tahlil qilingan. Natijalar har ikki tilda ham emotsiyalar somatik metaforalar, tabiat va maishiy hayot elementlari orqali modellashtirilishini, biroq o‘zbek paremiyalarida kollektivlik va axloqiy mezonlar, ingliz paremiyalarida esa individualizm va ratsionalizm ustuvorligini ko‘rsatdi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Bally Ch. Traité de stylistique française. – Heidelberg: Carl Winter’s Universitätsbuchhandlung, 1909. – 2 vols. URL: Open Library — 1909 nashri
2. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press, 1980. – 256 p. – ISBN 978-0-226-46800-6.URL: Google Books — 1980 nashri
3. Karomatova K. M., Karamatov H. S. Proverbs – Maqollar – Пословицы. – Toshkent: Mehnat, 2000. – 400 b. – ISBN 5-8244-1303-7.URL: Urganch davlat universiteti elektron kutubxonasi
4. Manser M. H.; Fergusson R. (assoc. ed.). The Facts on File Dictionary of Proverbs. – 2nd ed. – New York: Facts on File, 2002. – viii, 440 p. – ISBN 0-8160-4607-7.URL: Open Library — 2002 nashri
5. Mirzayev T., Sarimsoqov B. (mas’ul muharrirlar). O‘zbek xalq maqollari: 2 tomlik. – 1-tom: A–O. – Toshkent: Fan, 1987. – 368 b.URL: Urganch davlat universiteti elektron kutubxonasi — 1-tom.
6. Mirzayev T., Sarimsoqov B. (mas’ul muharrirlar). O‘zbek xalq maqollari: 2 tomlik. – 2-tom: P–X. – Toshkent: Fan, 1988. – 372 b. – ISBN 5-648-00136-3.URL: Urganch davlat universiteti elektron kutubxonasi — 2-tom.
7. Shomaqsudov Sh., Shorahmedov Sh. Ma’nolar mahzani: o‘zbek maqollarining izohli lug‘ati. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti, 2001. – 448 b.
URL (bibliografik tasdiq): ZiyoNETdagi ilmiy manba
Qo‘shimcha tasdiq: Buxoro DU elektron ilmiy manbasi.
8. Speake J. (ed.); Simpson J. (previously co-ed.). The Oxford Dictionary of Proverbs. – 5th ed. – Oxford: Oxford University Press, 2008. – xii, 388 p. – ISBN 978-0-19-953953-6.URL: CiNii Books — 5th edition bibliografik yozuvi
9. Chorieva I. K. Figurative Mechanisms in the Expression of Pain and Cure in English and Uzbek Paremas // Lingvistika va pedagogik texnologiyalar: xalqaro tajribalar va milliy amaliyot: xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. – Denov, 2025. – B. 270–273.
URL (bibliografik tasdiq): Chorieva Iroda — avtoreferat, PDF
10. Chorieva I. K. Tibbiy leksika asosida shakllangan ingliz va o‘zbek maqollarida metafora va metonimiya // Tamaddun Nuri. – 2024. – Jild 10, № 61. – B. 67–69. – ISSN 2181-8258. – DOI: 10.69691/z5t5pb98.
URL: Tamaddun Nuri — rasmiy maqola sahifasi
