UMUMTA'LIM MAKTAB INGLIZ TILI O'QITUVCHILARINING 4K KO'NIKMALARINI UZLUKSIZ KASBIY RIVOJLANTIRISH KURSLARI ORQALI RIVOJLANTIRISH: PEDAGOGIK TAJRIBA-SINOV NATIJALARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/gt0bqk44Kalit so‘zlar:
4K ko‘nikmalari, kritik fikrlash, kreativlik, kommunikatsiya, kollaboratsiya, ingliz tili o‘qituvchisi, uzluksiz kasbiy rivojlantirish, pedagogik tajriba-sinov, MTA-4K metodikasi, Styudent t-mezoni.Abstrak
Maqolada umumta’lim maktablari ingliz tili o‘qituvchilarida XXI asr kompetensiyalari — kritik fikrlash, kreativlik, kommunikatsiya va kollaboratsiya (4K) ko‘nikmalarini uzluksiz kasbiy rivojlantirish kurslari asosida rivojlantirishga qaratilgan pedagogik tajriba-sinov ishlarining natijalari yoritilgan. Tadqiqot A. Avloniy nomidagi Pedagogik mahorat milliy instituti, Samarqand va Farg‘ona viloyatlari Pedagogik mahorat markazlarida 357 nafar ingliz tili o‘qituvchisi (181 nafari tajriba, 176 nafari nazorat guruhida) ishtirokida 2023–2026-yillarda uch bosqichda (aniqlovchi, shakllantiruvchi, nazorat-yakuniy) olib borildi. Tajriba-sinov jarayonida muallif tomonidan ishlab chiqilgan Mustaqil Tayyorgarlik Asosidagi 4K-interaktiv ta’lim metodi (MTA-4K) qo‘llanildi va uning samaradorligi kognitiv, amaliy-faoliyat hamda shaxsiy-munosabat mezonlari bo‘yicha baholandi. Natijalarning ishonchliligini aniqlash uchun Styudent t-mezoni, Cronbach Alpha, KMO, korrelyatsion va regressiya tahlili, strukturaviy tenglamalar modeli (SEM) kabi statistik usullar qo‘llanildi. Tajriba yakunida tajriba guruhida yuqori daraja ko‘rsatkichi barcha mezonlar bo‘yicha 42–44% gacha o‘sgani, nazorat guruhida esa 21–22% darajasida qolgani aniqlandi (Tx,y = 4 > 1,96; p < 0,05). Olingan natijalar MTA-4K metodikasining amaliy samaradorligini tasdiqladi va uni malaka oshirish tizimiga tatbiq etish bo‘yicha tavsiyalar berildi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Mirziyoyev Sh. M. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2021. – 464 b.
https://cspu.uz/iangi-zbekiston-strategiiasi
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 17-yanvardagi “Xalq ta’limi xodimlarini uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini tashkil etish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 25-son qarori.
3. Jo‘rayeva N. O‘. Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida “4K” ko‘nikmalarini rivojlantirish va takomillashtirish metodikasi: pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati: 13.00.02. – Buxoro, 2025. – 60 b.
https://buxdu.uz/media/aftoreferat/ЖУРАЕВА_НАРГИЗА_0412_compressed.pdf
4. Kurbanbayev I. M. Ingliz tili darslari orqali boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining “4K” ko‘nikmalarini rivojlantirish metodikasi (qoraqalpoq sinflari misolida): pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. – 2025.https://library.ziyonet.uz/book/137834
5. Xodjayev B. Dars jarayonida “4K” kompetensiyalarini shakllantirish va baholash: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent, 2024.
6. Binkley M., Erstad O., Herman J., Raizen S., Ripley M., Miller-Ricci M., Rumble M. Defining Twenty-First Century Skills // Assessment and Teaching of 21st Century Skills / ed. by P. Griffin, B. McGaw, E. Care. – Dordrecht: Springer, 2012. – P. 17–66. – DOI: 10.1007/978-94-007-2324-5_2.https://doi.org/10.1007/978-94-007-2324-5_2
7. Griffin P., McGaw B., Care E., eds. Assessment and Teaching of 21st Century Skills. – Dordrecht: Springer, 2012. – XVI, 348 p. – DOI: 10.1007/978-94-007-2324-5.https://doi.org/10.1007/978-94-007-2324-5
8. Darling-Hammond L., Hyler M. E., Gardner M. Effective Teacher Professional Development. – Palo Alto, CA: Learning Policy Institute, 2017. – 76 p.https://learningpolicyinstitute.org/product/effective-teacher-professional-development-report
9. Guskey T. R. Evaluating Professional Development. – Thousand Oaks, CA: Corwin Press, 2000. – 308 p. – ISBN 978-0-7619-7560-1.
https://books.google.com/books/about/Evaluating_Professional_Development.html?id=CklqX4zgDtgC
10. Facione P. A. Critical Thinking: What It Is and Why It Counts. – Millbrae, CA: Insight Assessment, 2011. – ISBN 978-1-891557-07-1.
https://insightassessment.com/iaresource/critical-thinking-what-it-is-and-why-it-counts/
11. Lucas B., Spencer E. Teaching Creative Thinking: Developing Learners Who Generate Ideas and Can Think Critically. – Carmarthen: Crown House Publishing, 2017. – 216 p. – ISBN 978-1-78583-236-9.
https://www.crownhousepublishing.com/teaching-creative-thinking
12. Johnson D. W., Johnson R. T. An Educational Psychology Success Story: Social Interdependence Theory and Cooperative Learning // Educational Researcher. – 2009. – Vol. 38, No. 5. – P. 365–379. – DOI: 10.3102/0013189X09339057.
https://doi.org/10.3102/0013189X09339057
13. Marwa M., Nurfaisal N., Muliardi M., Awal R., Ayudia Y. P., Irawan H., Kadir R. A., Ramli F. Assessment of Students’ 4C Skills in Research Article Writing Projects for Publication // E3S Web of Conferences. – 2024. – Vol. 593. – Art. 04003. – DOI: 10.1051/e3sconf/202459304003.https://doi.org/10.1051/e3sconf/202459304003
14. Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment – Companion Volume. – Strasbourg: Council of Europe Publishing, 2020. – 280 p. – ISBN 978-92-871-8621-8.
15. Fullan M. The New Meaning of Educational Change. – 4th ed. – New York: Teachers College Press, 2007. – 338 p. – ISBN 978-0-8077-4765-0.
https://books.google.com/books/about/The_New_Meaning_of_Educational_Change.html?id=YlD9QQAACAAJ