OLIY TA’LIMDA SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINI TADQIQOT FAOLIYATIGA INTEGRATSIYALASH TAMOYILLARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/5zpyeg35Kalit so‘zlar:
sun’iy intellekt, ilmiy-tadqiqot faoliyati, tadqiqotchilik ko‘nikmasi, generativ sun’iy intellekt, raqamli kompetensiya, tanqidiy fikrlash, akademik halollik, ilmiy metodologiya, pedagogik integratsiya.Abstrak
Mazkur maqolada oliy ta’lim muhitida sun’iy intellekt texnologiyalarini ilmiy-tadqiqot faoliyatiga integratsiyalashning pedagogik va metodologik asoslari tahlil qilingan. Tadqiqotda sun’iy intellektning ilmiy axborotni izlash, saralash, tizimlashtirish va tahlil qilish, tadqiqot muammosini aniqlashtirish, ilmiy g‘oyalarni shakllantirish, ma’lumotlarni qayta ishlash hamda tadqiqot natijalarini tahlil qilish jarayonlaridagi imkoniyatlari ilmiy-nazariy jihatdan yoritilgan. Sun’iy intellektdan foydalanish tadqiqotchining mustaqil fikrlashi va ilmiy mas’uliyatini cheklamasligi, aksincha, uning tadqiqotchilik faoliyatini qo‘llab-quvvatlashi zarurligi asoslangan. Maqolada inson markaziyligi, ilmiy maqsadlilik, metodologik muvofiqlik, tanqidiy verifikatsiya, akademik halollik, shaffoflik, axborot xavfsizligi, individual yondashuv va refleksivlik kabi integratsiya tamoyillari o‘zaro bog‘liqlikda yoritilgan. Shuningdek, o‘zbek olimlarining sun’iy intellekt va pedagogika sohasidagi qarashlari xalqaro ilmiy yondashuvlar bilan qiyosiy tahlil qilinib, oliy ta’limda sun’iy intellekt vositalaridan foydalanish tadqiqotchilik ko‘nikmalarini rivojlantirishning yangi pedagogik imkoniyati sifatida talqin etilgan.
Yuklashlar
Havolalar
1. Zawacki-Richter O., Marín V. I., Bond M., Gouverneur F. Systematic Review of Research on Artificial Intelligence Applications in Higher Education – Where Are the Educators? // International Journal of Educational Technology in Higher Education. – 2019. – Vol. 16. – Article 39. – DOI: 10.1186/s41239-019-0171-0
2. Mamatqulova Z. M. Sun’iy intellekt va pedagogika masalalari // Sun’iy intellektni pedagogik ta’limga integratsiya qilish: muammo va yechimlar mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. – Andijon, 2025. – B. 124–125. – DOI: 10.5281/zenodo.15351956
3. Komilova F. M. Ta’lim jarayonida sun’iy intellekt va kreativlikning uyg‘unligi // Sun’iy intellektni pedagogik ta’limga integratsiya qilish: muammo va yechimlar mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. – Andijon, 2025. – B. 792–793. – DOI: 10.5281/zenodo.15367127
4. Ulashov A. E., Suyunova N. A. Oliy ta’limda sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalarni qo‘llash orqali ta’lim sifatini oshirish va ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish // Advances in Science and Environment. – 2026. – Vol. 2, № 7. – B. 12–15. – DOI: 10.70728/envire.v02.i07.003
5. Miao F., Holmes W. Guidance for Generative AI in Education and Research. – Paris: UNESCO, 2023. – 44 p. – DOI: 10.54675/EWZM9535
6. Floridi L., Cowls J., Beltrametti M., et al. AI4People—An Ethical Framework for a Good AI Society: Opportunities, Risks, Principles, and Recommendations // Minds and Machines. – 2018. – Vol. 28, No. 4. – P. 689–707. – DOI: 10.1007/s11023-018-9482-5
7. Arabova G. S., Boltaboyeva M. B. Oliy ta’limda sun’iy intellekt: tanqidiy fikrlash, akademik halollik va millatlararo muloqot madaniyatining integratsiyasi // Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar jurnali. – 2026. – Vol. 8, № 2. – B. 368–373. – DOI: 10.70728/c.series.v08.i02.054
