ZAMONAVIY NEMIS TILIDA TO‘SIQSIZLIK KONSEPTINING MORFOLOGIK VERBALIZATSIYASI: DERIVATSION MODELLARNING SEMANTIK-FUNKSIONAL XUSUSIYATLARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/81fkg107Kalit so‘zlar:
to‘siqsizlik konsepti, morfologik verbalizatsiya, derivatsiya, so‘z yasalishi, -frei, -los, un-, ent-, privativlik, derivatsion model.Abstrak
Maqolada zamonaviy nemis tilida to‘siqsizlik konseptining morfologik verbalizatsiyasi derivatsion modellar asosida tadqiq etiladi. -frei, -los komponentlari hamda un- va ent- prefikslarining so‘z yasash jarayonida to‘siq, cheklov va qiyinchilik semalarini modifikatsiyalash xususiyatlari tahlil qilinadi. Barrierefrei, diskriminierungsfrei, problemlos, hindernislos kabi hosilalarning struktur-semantik qurilishi orqali derivatsion formantlarning to‘siqsizlik mazmunini shakllantirishdagi funksional imkoniyatlari aniqlanadi. Morfologik verbalizatsiyada privativlik, inkor, bartaraf etish va holat o‘zgarishi semalarining o‘zaro farqlanishi asoslanib, ularning to‘siqsizlik konseptini turli derivatsion rakurslarda kategoriyalashtirishi ochib beriladi. Tadqiqot natijalari derivatsion formantlarni oddiy formal ko‘rsatkichlar emas, balki semantik operatorlar sifatida talqin etish lozimligini ko‘rsatadi hamda nemis tilida so‘z yasalishi nazariyasiga oid tasavvurlarni boyitadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Fleischer W., Barz I. Wortbildung der deutschen Gegenwartssprache. 4., völlig neu bearbeitete Auflage. – Berlin; Boston: De Gruyter, 2012. – S. 117–156. – URL: De Gruyter / DOI
2. Donalies E. Die Wortbildung des Deutschen. Ein Überblick. 2., überarbeitete Auflage. – Tübingen: Gunter Narr Verlag, 2005. – S. 19–42. – URL: Deutsche Digitale Bibliothek
3. Motsch W. Deutsche Wortbildung in Grundzügen. 2., überarbeitete Auflage. – Berlin; New York: Walter de Gruyter, 2004. – S. 31–57. – URL: De Gruyter / DOI
4. Erben J. Einführung in die deutsche Wortbildungslehre. 5., durchgesehene und ergänzte Auflage. – Berlin: Erich Schmidt Verlag, 2006. – S. 21–46. – URL: Erich Schmidt Verlag
5. Eichinger L. M. Deutsche Wortbildung. Eine Einführung. – Tübingen: Gunter Narr Verlag, 2000. – S. 73–104. – URL: Narr Verlag
6. Dudenredaktion (Hrsg.). Duden. Die Grammatik: Unentbehrlich für richtiges Deutsch. Bd. 4. 9., vollständig überarbeitete und aktualisierte Auflage. – Berlin: Dudenverlag, 2016. – S. 655–682. – URL: Duden – bibliografik ma’lumot
7. Altmann H., Kemmerling S. Wortbildung fürs Examen. 2., überarbeitete Auflage. – Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2005. – S. 83–111. – URL: Deutsche Nationalbibliothek – Inhaltsverzeichnis
8. Lohde M. Wortbildung des modernen Deutschen. Ein Lehr- und Übungsbuch. – Tübingen: Gunter Narr Verlag, 2006. – S. 35–68. – URL: Narr Verlag
9. Naumann B. Einführung in die Wortbildungslehre des Deutschen. 3., neubearbeitete Auflage. – Tübingen: Max Niemeyer Verlag, 2000. – S. 41–67. – URL: Bibliografik katalog
10. Kühnhold I., Putzer O., Wellmann H. Deutsche Wortbildung. Typen und Tendenzen in der Gegenwartssprache. Dritter Hauptteil: Das Adjektiv. – Düsseldorf: Schwann, 1978. – S. 114–148. – URL: Leibniz-Institut für Deutsche Sprache – elektron manba