FALSAFA FANI ASOSIDA BO'LAJAK O’QITUVCHILARDA IJTIMOIY FAOL FUQAROLIK KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK MAZMUNI
DOI:
https://doi.org/10.67227/sqfm2j68Kalit so‘zlar:
falsafa fani, pedagogik model, metodik tizim, bo‘lajak o‘qituvchi, ijtimoiy faol fuqarolik kompetentligi, mualliflik metodi, keys-stadi, debat, refleksiya, fuqarolik loyihasi.Abstrak
Ushbu maqolada “Falsafa” fani asosida bo‘lajak o‘qituvchilarda ijtimoiy faol fuqarolik kompetentligini rivojlantirishning mazmuni, pedagogik modeli va metodik tizimi ilmiy jihatdan asoslanib, tahlil qilingan. Shu bilan birga, falsafa fanining oliy ta’limdagi pedagogik, metodologik va aksiologik funksiyalari ochib berilgan. Kompetentlikni rivojlantirish jarayonining didaktik tuzilmasi — antropologik, epistemologik, prognostik, gnoseologik va aksiologik jihatlari aniqlangan hamda maqsadli, mazmunli, tashkiliy-metodologik va natijaviy bloklardan iborat pedagogik model asoslab berilgan. Shuningdek, “Falsafiy refleksiya va fuqarolik pozitsiyasi”, “Ijtimoiy keys-tahlil orqali fuqarolik qarorlari”, “Debat va dialogik fikrlash”, “Falsafiy modellashtirish va ijtimoiy prognoz”, “Fuqarolik loyihalari orqali amaliy faollik” kabi beshta mualliflik metodi asosida shakllantirilgan metodik tizim taqdim etilgan. Tadqiqot Farg‘ona davlat universiteti, Toshkent davlat pedagogika universiteti va Buxoro davlat universitetida o‘tkazilgan tajriba-sinov ishlari materiallariga asoslangan. Olingan natijalar bo‘lajak o‘qituvchilarning fuqarolik ongi, ijtimoiy faolligi va refleksiv fikrlash qobiliyatini rivojlantirishda falsafa fanining pedagogik imkoniyatlarini ko‘rsatib beradi.
Yuklashlar
Havolalar
1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi (yangi tahriri). – Toshkent, 2023. https://constitution.uz/uploads/constitution_oz.pdf (Конституция Узбекистана)
2. O‘zbekiston Respublikasining 2020-yil 23-sentabrdagi O‘RQ–637-son *“Ta’lim to‘g‘risida”*gi Qonuni.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF–60-son *“2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”*gi Farmoni.https://lex.uz/docs/5841063 (LEX.UZ)
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi PF–5847-son *“O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”*gi Farmoni.
URL: https://lex.uz/docs/4545884 (LEX.UZ)
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-noyabrdagi PF–6108-son *“O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’lim-tarbiya va ilm-fan sohalarini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”*gi Farmoni.
URL: https://lex.uz/docs/5085999 (Лекс)
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 26-martdagi PQ–5040-son *“Ma’naviy-ma’rifiy ishlar tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”*gi Qarori. https://lex.uz/docs/5344692 (Лекс)
7. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 10-iyundagi 369-son *“Yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash ishlari samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”*gi Qarori.
URL: https://lex.uz/docs/4850220 (Лекс)
8. Mirziyoyev Sh. M. Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi. – To‘ldirilgan 2-nashr. – Toshkent: O‘zbekiston, 2022. – 416 b.
https://srsl.uz/adminpanel/files/global/kitoblar/22/Yangi_O%27zbekiston_taraqqiyot_strategiyasi_Shavkat_Mirziyoyev_Toshkent_compressed.pdf (SRS Лаборатория)
9. Mirziyoyev Sh. M. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlis va O‘zbekiston xalqiga Murojaatnomasi. – 2022-yil 20-dekabr.
https://president.uz/oz/lists/view/5774 (Президент Ўзбекистон)
10. Abdug‘aniyev O. T. Talabalarda ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyalarini rivojlantirish: pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. – Toshkent, 2021. – 202 b.
URL: https://journal.fdu.uz/main/article/7577 (journal.fdu.uz)
11. Norboyeva S. M. Talabalarda ma’naviy kompetentlikni rivojlantirishning nazariy-pedagogik asoslarini takomillashtirish: pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. – Toshkent, 2021.
12. https://itm.uz/wp-content/uploads/2022/07/2.%D0%9D%D0%BE%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D0%B0.pdf
13. Quronboyev Q. Talabalarning ma’naviy-ijtimoiy faolliklarini rivojlantirishning pedagogik asoslari (yoshlar tashkilotlari misolida): pedagogika fanlari nomzodi dissertatsiyasi. – Toshkent, 2000. – 159 b.
https://api.ziyonet.uz/uploads/books/10001253/s8la7oRQmP4rnpW.pdf (Ziyonet)
14. Otepbergenov J. S. Axborot ta’lim muhiti sharoitida talabalarda kognitiv kompetentlikni rivojlantirish. – Nukus.
URL: https://www.researchgate.net/publication/404926997 (ResearchGate)
15. Ro‘ziyeva D. I. Oliy ta’lim muassasasi talabalarida milliy iftixor tuyg‘usini shakllantirishning ilmiy-pedagogik asoslari: pedagogika fanlari doktori dissertatsiyasi. – Toshkent, 2007. – 255 b.
https://new.tdpu.uz/inc/page/3029/xodjayev.pdf (ТДПУ)
16. Баротов Ш. Р. Из опыта внедрения концепции психологической службы в Узбекистане // Психология. – 2020. – № 1. – С. 6–14.
https://buxdu.uz/media/jurnallar/psixologiya/PSIXOLOGIYA%202020-%E2%84%961%28web%29.pdf (BuxDu)
17. UNESCO. Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education. – Paris: UNESCO, 2021.
URL: https://www.unesco.org/en/futures-education/report-resources (unesco.org)
18. Council of Europe. Reference Framework of Competences for Democratic Culture. Vol. 1–3. – Strasbourg: Council of Europe Publishing, 2018.
https://www.coe.int/en/web/reference-framework-of-competences-for-democratic-culture/rfcdc-volumes (Portal)
19. Banks J. A. Cultural Diversity and Education: Foundations, Curriculum, and Teaching. – 6th ed. – New York: Routledge, 2016. – 366 p.
https://www.routledge.com/Cultural-Diversity-and-Education/Banks/p/book/9781138654150 (Routledge)
20. Biesta G. World-Centred Education: A View for the Present. – New York: Routledge, 2022. – 126 p.
https://www.routledge.com/World-Centred-Education-A-View-for-the-Present/Biesta/p/book/9780367565527 (Routledge)
