“ETNOMADANIYAT” FANI ASOSIDA BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARDA IJTIMOIY-MADANIY KOMPETENTLIKNI RIVOJLANTIRISHNING METODIK MAZMUNI VA PEDAGOGIK MODELI
DOI:
https://doi.org/10.67227/tkq7dc94Kalit so‘zlar:
ijtimoiy-madaniy kompetentlik, metodik mazmun, pedagogik model, “Etnomadaniyat” fani, bo‘lajak o‘qituvchilar, kompetensiyaviy yondashuv, etnopedagogika, madaniyatlararo muloqot.Abstrak
Ushbu maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarda ijtimoiy-madaniy kompetentlikni rivojlantirish maqsadida “Etnomadaniyat” fani asosida ishlab chiqilgan metodik mazmun va pedagogik model ilmiy jihatdan asoslangan holda taqdim etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi pedagogik ta’lim tizimida “Etnomadaniyat” fanining kompetensiyaviy imkoniyatlarini aniqlash va ular asosida samarali metodik tizimni loyihalashtirishdan iborat. Maqolada fanning metodik mazmuni uch muhim jihat — maqsadli yo‘nalishlar, amalga oshirish vositalari va kutilayotgan natijalar nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotda kompetensiyaviy, aksiologik, madaniyatshunoslik va faoliyatga yo‘naltirilgan yondashuvlar majmuasidan foydalanildi. Tajriba-sinov ishlari O‘zbekiston Milliy universitetining 2- va 4-kurs talabalari ishtirokida tashkil etilib, tajriba guruhi (n=42) va nazorat guruhi (n=40) natijalari qiyosiy o‘rganildi. Pedagogik model uchta bosqich — motivatsion-yo‘naltiruvchi, mazmuniy-analitik va amaliy-integrativ bosqichlarni o‘z ichiga oladi hamda sakkiz komponentdan tarkib topadi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, “Etnomadaniyat” fani mavzulari ijtimoiy-madaniy kompetentlikning barcha tarkibiy qismlari — kognitiv, kommunikativ, aksiologik, refleksiv va faoliyatga asoslangan komponentlarni rivojlantirishga muhim hissa qo‘shadi. Yangi “Tizimli–tanqidiy–tahliliy natija” texnologiyasi, GROW-UP modeli va Soft Skills dasturi asosida tashkil etilgan ta’lim jarayoni talabalarning kasbiy tayyorgarligini sezilarli darajada oshirdi. “Etnomadaniyat” fanining metodik mazmunini kompetensiyaviy yondashuv asosida qayta loyihalash bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy va shaxsiy rivojlanishi uchun keng imkoniyat yaratadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Mirziyoyev Sh. M. Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2022.
2. O‘zbekiston Respublikasining 2020-yil 23-sentabrdagi O‘RQ–637-son “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – Manba
3. Mirziyoyev Sh. M. O‘zbekiston XXI asrda. – Toshkent: Sharq, 2021.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF–60-son Farmoni. 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – Manba
5. UNESCO. Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education. – Paris: UNESCO, 2021. – ISBN 978-92-3-100478-5.
6. OECD. Teachers as Designers of Learning Environments: The Importance of Innovative Pedagogies. – OECD Publishing, 2021. – DOI: 10.1787/9789264085374-en
7. OECD. PISA 2022 Results (Volume I): The State of Learning and Equity in Education. – OECD Publishing, 2023. – DOI: 10.1787/53f23881-en
8. Byram M., Golubeva I., Han H., Wagner M. (eds.). From Principles to Practice in Education for Intercultural Citizenship. – 2022. – DOI: 10.21832/9781788921060
9. Deardorff D. K. (ed.). The SAGE Handbook of Intercultural Competence. – 2nd ed. – 2020. – DOI: 10.4135/9781071872987
10. Byram M. Teaching and Assessing Intercultural Communicative Competence: Revisited. – 2021. – DOI: 10.21832/9781800410251
11. Banks J. A. An Introduction to Multicultural Education. – 6th ed. – Pearson, 2022. – ISBN 978-0135214008.
12. Barrett M., Byram M. (eds.). Educating for Citizenship in Schools: An Intercultural Approach. – 2020. – DOI: 10.4324/9780367822651
13. Council of Europe. Reference Framework of Competences for Democratic Culture (RFCDC). – Strasbourg: Council of Europe Publishing, 2022.
14. Nieto S. Language, Culture, and Teaching: Critical Perspectives. – 3rd ed. – 2022. – DOI: 10.4324/9781003188452
15. Garrison D. R. E-Learning in the 21st Century: A Community of Inquiry Framework for Research and Practice. – 4th ed. – 2022. – DOI: 10.4324/9781003184089
