RUS–INGLIZ YO‘NALISHIDA MASHINA TARJIMASI MUAMMOLARI: ZAMONAVIY TARJIMA TIZIMLARINING QIYOSIY TAHLILI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/7m74rk59

Kalit so‘zlar:

mashina tarjimasi, rus–ingliz tarjimasi, tarjima sifati, Yandex, Google, DeepL, ChatGPT, BLEU, METEOR, POS-BLEU, ilmiy tarjima, post-tahrir.

Abstrak

Ushbu maqolada rus–ingliz yo‘nalishidagi mashina tarjimasi Yandex, Google, DeepL va ChatGPT tizimlari misolida BLEU, METEOR va POS-BLEU metrikalari asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari leksik, semantik va sintaktik aniqlik darajasida muayyan farqlar mavjudligini ko‘rsatib, Yandex tizimi umumiy ko‘rsatkichlar bo‘yicha eng yuqori natijani namoyon etganini ko‘rsatadi. Shuningdek, tadqiqotda avtomatik baholash metrikalarining cheklovlari yoritilib, ayniqsa ilmiy va ixtisoslashtirilgan matnlarni tarjima qilishda ularni ekspert baholashi va post-tahrir bilan birgalikda qo‘llash zarurligi ta’kidlanadi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Бакуменко Я. Д., Таджибова А. Н. Современные проблемы и решения в области машинного перевода // Успехи кибернетики. – 2025. – Т. 6, № 2. – С. 47–59. – URL: https://ru.jcyb.ru/nisii_tech/article/view/405 (ru.jcyb.ru)

2. Net.lang: на пути к многоязычному киберпространству / пер. с англ.; ред. перевода Е. И. Кузьмин, А. В. Паршакова. – Москва: Межрегиональный центр библиотечного сотрудничества, 2014. – 464 с. – URL: https://www.vestarchive.ru/component/content/article/188-2010-09-12-12-59-28/2861-lnetlang-na-pyti-k-mnogoiazychnomy-kiberprostranstvyr-sbornik-analiticheskih-materialov.html (vestarchive.ru)

3. Jawahar G., Sagot B., Seddah D. What Does BERT Learn about the Structure of Language? // Proceedings of the 57th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics. – Florence: Association for Computational Linguistics, 2019. – P. 3651–3657. – DOI: 10.18653/v1/P19-1356. – URL: https://aclanthology.org/P19-1356/ (aclanthology.org)

4. Devlin J., Chang M.-W., Lee K., Toutanova K. BERT: Pre-training of Deep Bidirectional Transformers for Language Understanding // Proceedings of the 2019 Conference of the North American Chapter of the Association for Computational Linguistics: Human Language Technologies. – Minneapolis: Association for Computational Linguistics, 2019. – P. 4171–4186. – DOI: 10.18653/v1/N19-1423. – URL: https://aclanthology.org/N19-1423/ (aclanthology.org)

5. Rogers A., Kovaleva O., Rumshisky A. A Primer in BERTology: What We Know About How BERT Works // Transactions of the Association for Computational Linguistics. – 2020. – Vol. 8. – P. 842–866. – DOI: 10.1162/tacl_a_00349. – URL: https://aclanthology.org/2020.tacl-1.54/ (aclanthology.org)

6. Shukla A., Bansal C., Badhe S., Ranjan M., Chandra R. An Evaluation of Google Translate for Sanskrit to English Translation via Sentiment and Semantic Analysis // Natural Language Processing Journal. – 2023. – Vol. 4. – Art. 100025. – DOI: 10.1016/j.nlp.2023.100025. – URL: https://doi.org/10.1016/j.nlp.2023.100025 (ScienceDirect)

7. Caswell I. 110 New Languages Are Coming to Google Translate // Google Blog. – 2024. – URL: https://blog.google/products-and-platforms/products/translate/google-translate-new-languages-2024/ (blog.google)

8. Fan A., Bhosale S., Schwenk H. et al. Beyond English-Centric Multilingual Machine Translation // Journal of Machine Learning Research. – 2021. – Vol. 22, No. 107. – P. 1–48. – URL: https://www.jmlr.org/papers/v22/20-1307.html (jmlr.org)

9. Koehn P., Knowles R. Six Challenges for Neural Machine Translation // Proceedings of the First Workshop on Neural Machine Translation. – Vancouver: Association for Computational Linguistics, 2017. – P. 28–39. – DOI: 10.18653/v1/W17-3204. – URL: https://aclanthology.org/W17-3204/ (aclanthology.org)

10. Maruf S., Saleh F., Haffari G. A Survey on Document-Level Neural Machine Translation: Methods and Evaluation // ACM Computing Surveys. – 2021. – Vol. 54, No. 2. – Art. 45. – 36 p. – DOI: 10.1145/3441691. – URL: https://doi.org/10.1145/3441691 (Monash University)

11. Stahlberg F. Neural Machine Translation: A Review and Survey // arXiv. – 2019. – arXiv:1912.02047. – URL: https://arxiv.org/abs/1912.02047 (arXiv)

12. Fitria T. N. Performance of Google Translate, Microsoft Translator, and DeepL Translator: Error Analysis of Translation Result // Al-Lisan: Jurnal Bahasa. – 2023. – Vol. 8, No. 2. – P. 115–138. – DOI: 10.30603/al.v8i2.3442. – URL: https://journal.iaingorontalo.ac.id/index.php/al/article/view/3442 (Journal of IAIN Sultan Amai Gorontalo)

13. Varela-Salinas M. J., Burbat R. Google Translate and DeepL: Breaking Taboos in Translator Training. Observational Study and Analysis // Ibérica. – 2023. – No. 45. – P. 243–266. – DOI: 10.17398/2340-2784.45.243. – URL: https://www.revistaiberica.org/index.php/iberica/article/view/680 (revistaiberica.org)

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-09-05

Qanday havola qilish kerak

RUS–INGLIZ YO‘NALISHIDA MASHINA TARJIMASI MUAMMOLARI: ZAMONAVIY TARJIMA TIZIMLARINING QIYOSIY TAHLILI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(9), 126-130. https://doi.org/10.67227/7m74rk59