ONA TILI VA CHET TILIDA EMOTSIONAL IFODA: KO‘P TILLI NUTQ XULQ- ATVORINING LINGVISTIK TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.67227/g394f672Kalit so‘zlar:
emotsional ifoda, ona tili, chet tili, ko‘p tillilik, nutq xulq-atvori, lingvistik tahlil, kod almashinuvi, emotsional leksika, madaniy konnotatsiya, kommunikativ kompetensiya.Abstrak
Ushbu maqolada ona tili va chet tilida emotsional ifodalanish xususiyatlari ko‘p tilli nutq xulq-
atvori nuqtayi nazaridan lingvistik jihatdan tahlil qilinadi. Inson nutqida emotsiyalar nafaqat psixologik
holatning ifodasi, balki milliy-madaniy tajriba, til kompetensiyasi va kommunikativ vaziyat bilan bog‘liq
murakkab lingvistik hodisa sifatida namoyon bo‘ladi. Tadqiqotda ona tilida emotsional birliklarning
tabiiy, erkin va intensiv qo‘llanishi, chet tilida esa emotsional ifoda ko‘pincha me’yoriy, nazoratli va
pragmatik jihatdan cheklangan bo‘lishi yoritiladi. Shuningdek, ko‘p tilli shaxslarning nutqida kod
almashinuvi, emotsional leksika, undov so‘zlar, intonatsiya, baholovchi birliklar va madaniy
konnotatsiyalarning o‘rni tahlil qilinadi. Maqolada emotsional ifodaning til tanlovi, kommunikativ
maqsad, ijtimoiy muhit va madaniy identiklik bilan bog‘liqligi asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari ko‘p
tilli muloqotda emotsional mazmunni to‘g‘ri anglash va ifodalash tilshunoslik, tarjimashunoslik, chet
tilini o‘qitish hamda madaniyatlararo kommunikatsiya uchun muhim ahamiyatga ega ekanini ko‘rsatadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Pavlenko, A. Emotions and Multilingualism. Cambridge University Press, 2005.
2. Pavlenko, A. Emotion and emotion-laden words in the bilingual lexicon. Bilingualism: Language
and Cognition, 2008.
3. Dewaele, J.-M., Pavlenko, A. Emotion Vocabulary in Interlanguage. Language Learning, 2002.
4. Dewaele, J.-M. The Emotional Force of Swearwords and Taboo Words in the Speech of
Multilinguals. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 2004.
5. Harris, C. L., Ayçiçeği, A., Gleason, J. B. Taboo words and reprimands elicit greater autonomic
reactivity in a first language than in a second language. Applied Psycholinguistics, 2003.
6. Marian, V., Kaushanskaya, M. Words, feelings, and bilingualism: Cross-linguistic differences in
emotionality of autobiographical memories. Mental Lexicon, 2008.
7. Dewaele, J.-M. Emotions in Multiple Languages. Palgrave Macmillan, 2010.
8. Resnik, P. Multilinguals’ Verbalisation and Perception of Emotions. Multilingual Matters, 2018.
9. Kim, M. K. Bilinguals’ Emotion and Language: An Exploratory Study of Korean-English Bilingual
Students’ Verbal Expressions of Shame. University of Cambridge doctoral thesis, 2021.
10. Tang, D. doctoral thesis on bilingual processing of emotional words, University of Jyväskylä, 2024.