FALSAFIY KOMPARATIVISTIKA VA MADANIYATLARARO FALSAFADA TAQQOSLASH CHEGARALARI: AN’ANA FENOMENI — UNIVERSALIZM VA PLYURALIZM O‘RTASIDA

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/mm7eh895

Kalit so‘zlar:

falsafiy komparativistika, madaniyatlararo falsafa, komparatsiya, an’ana, madaniyatlar dialogi, polilog, germenevtika, kognitiv kamtarlik, qiyoslanish, Sharq va G‘arb.

Abstrak

Maqolada falsafiy komparativistika va madaniyatlararo falsafaning metodologik imkoniyatlari hamda o‘zaro munosabati an’ana fenomenini tadqiq etish misolida tahlil qilinadi. Falsafiy ta’limotlarni oddiy qiyoslash bilan komparatsiya o‘rtasidagi farq asoslanib, komparativ tadqiqotning vazifasi faqat o‘xshash va farqli jihatlarni aniqlash bilan cheklanmasligi, balki turli falsafiy an’analar o‘rtasidagi mazmuniy muvofiqlik va muloqot imkoniyatlarini ham aniqlashi zarurligi ko‘rsatiladi. Turli madaniy-falsafiy tizimlarni qiyoslashda kontekstni e’tibordan chetda qoldirish, funksional o‘xshashlikni ontologik ayniyat sifatida talqin qilish, G‘arb va Sharqni ichki jihatdan bir xil tizimlar sifatida tasavvur etish kabi metodologik xatarlar aniqlanadi. Madaniyatlararo falsafaning kognitiv kamtarlik, bir xilliksiz birlik, tolerant plyuralizm, dialog va polilog tamoyillarining komparativ metodologiyani to‘ldiruvchi ahamiyati asoslanadi. Tadqiqot natijasida kontekstualizatsiya, qiyoslanish imkoniyatini aniqlash, germenevtik talqin va dialogik verifikatsiyani birlashtiruvchi madaniyatlararo komparatsiyaning kontekstual-dialogik modeli taklif etiladi. Ushbu model an’analar o‘rtasidagi o‘xshashliklarni ularning tarixiy va madaniy o‘ziga xosligini yo‘qotmagan holda tahlil qilish imkonini beradi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Степанянц М. Т. Межкультурная философия: истоки, методология, проблематика, перспективы / М. Т. Степанянц. – Москва : Наука – Восточная литература, 2020.

2. Колесников А. С. Философская компаративистика: Восток – Запад / А. С. Колесников. – Санкт-Петербург : Издательство Санкт-Петербургского университета, 2004.

3. Weber R. “How to Compare?” – On the Methodological State of Comparative Philosophy / R. Weber // Philosophy Compass. – 2013. – Vol. 8, No. 7. – P. 593–603. – DOI: 10.1111/phc3.12042

4. Chakrabarti A. Comparative Philosophy Without Borders / A. Chakrabarti, R. Weber. – New York : Bloomsbury, 2016. – Bloomsbury

5. Xianglong Z. Comparison Paradox, Comparative Situation and Inter-Paradigmaticity: A Methodological Reflection on Cross-Cultural Philosophical Comparison / Z. Xianglong // Comparative Philosophy. – 2010. – Vol. 1, No. 1. – P. 90–105. – DOI: 10.31979/2151-6014(2010).010108

6. Mahdi M. What is Comparative Philosophy? / M. Mahdi // Journal of Philosophical Theological Research. – 2015. – Vol. 16, No. 4. – P. 25–42. – PhilPapers

7. Wong D. Comparative Philosophy: Chinese and Western / D. Wong // The Stanford Encyclopedia of Philosophy / ed. by E. N. Zalta. – Fall 2020 Edition. – Stanford Encyclopedia of Philosophy

8. Smid R. W. Methodologies of Comparative Philosophy: The Pragmatist and Process Traditions / R. W. Smid. – New York : State University of New York Press, 2009. – DOI: 10.2307/jj.18254052

9. Гадамер Г.-Г. Философские основания XX века / Г.-Г. Гадамер // Актуальность прекрасного. – Москва : Искусство, 1991. – С. 15–26.

10. Черепанова Е. С. Культурный топос как понятие: методологические возможности для исследования постимперской ситуации межвоенного периода / Е. С. Черепанова // Вестник Пермского университета. Серия: История. – 2018. – № 3 (42). – С. 104–113. – DOI: 10.17072/2219-3111-2018-3-97-106

11. Tlostanova M. On Plurotopic Hermeneutics, Trans-Modern Thinking, and Decolonial Philosophy / M. Tlostanova, W. Mignolo // Ethics After Poststructuralism: A Critical Reader. – Jefferson : McFarland, 2020. – P. 9–26. – ResearchGate

12. Mall R. A. The Concept of an Intercultural Philosophy / R. A. Mall // Polylog. – 2000. – Polylog

13. Степанянц М. Т. «Когнитивная скромность» Рам Адхар Малла / М. Т. Степанянц // Vox. Философский журнал. – 2018. – № 24. – С. 195–203. – DOI: 10.24411/2077-6608-2017-00043

14. Kimmerle H. Dialogues as a Form of Intercultural Philosophy / H. Kimmerle // Kimmerle’s Intercultural Philosophy and Beyond / R. Schepen. – London : Routledge, 2022. – DOI: 10.4324/9781003271246-8

15. Fornet-Betancourt R. Filosofía Intercultural / R. Fornet-Betancourt. – México, 1994.

16. Wimmer F. M. Interkulturelle Philosophie / F. M. Wimmer. – Wien, 2004.

17. Генон Р. Восток и Запад / Р. Генон. – Москва : Беловодье, 2023.

18. Каримов Р. Р. Феномен традиции как фактор диалога культур: философско-религиозный аспект / Р. Р. Каримов, Р. Р. Бекбаев // Вестник Санкт-Петербургского университета. Философия и конфликтология. – 2024. – Т. 40, вып. 2. – С. 320–330. – DOI: 10.21638/spbu17.2024.212

19. Саифназаров И. С. Компаративный анализ феномена традиции в философии традиционализма / И. С. Саифназаров, Р. Р. Каримов, Р. Р. Бекбаев // Вестник Санкт-Петербургского университета. Философия и конфликтология. – 2026. – Т. 42, вып. 1. – С. 144–157. – DOI: 10.21638/spbu17.2026.112

20. Кабулниязова Г. Т. Компаративный анализ представлений Джалаладдина Руми, Анри Бергсона и Шри Ауробиндо Гхоша об интуиции и духовной любви / Г. Т. Кабулниязова // Вопросы философии. – 2021. – № 11. – С. 188–197. – DOI: 10.21146/0042-8744-2021-11-188-197

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-09-05

Qanday havola qilish kerak

FALSAFIY KOMPARATIVISTIKA VA MADANIYATLARARO FALSAFADA TAQQOSLASH CHEGARALARI: AN’ANA FENOMENI — UNIVERSALIZM VA PLYURALIZM O‘RTASIDA. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(9), 155-161. https://doi.org/10.67227/mm7eh895