BIN SIN SHE’RIYATIDA SINTAKTIK PARALLELIZM: LINGVISTIK TAHLIL
DOI:
https://doi.org/10.67227/wcy6x145Kalit so‘zlar:
sintaktik parallelizm, Bin Sin, korpus lingvistikasi, lingvopoetika, leksik parallelizm, semantik parallelizm, baihua she’riyati, poetik til, stilistika, xitoy she’riyati.Abstrak
Mazkur maqolada xitoylik shoira Bin Sin (冰心, 1900–1999)ning “Fanxing” (繁星, 1923) va “Chunshui” (春水, 1923) to‘plamlaridagi 346 ta she’r asosida tuzilgan elektron poetik korpus yordamida sintaktik parallelizm hodisasi lingvistik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi Bin Sin she’riyatida parallelizmning asosiy turlarini aniqlash, ularning qo‘llanish xususiyatlarini korpus tahlili asosida yoritish va ushbu hodisaning poetik funksiyalarini lingvistik nuqtai nazardan asoslashdan iborat. Tadqiqotda korpus lingvistikasi, lingvopoetik tahlil, chastota va kollokatsion tahlil metodlari kompleks tarzda qo‘llanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, 346 ta she’rning 63 foizida parallelizmning kamida bitta turi aniqlandi. Parallelizmning uch asosiy turi ajratildi: leksik parallelizm (40,7%) — rang epitetlari va tabiat obrazlarining parallel qo‘llanishi; sintaktik parallelizm (28%) — bir xil grammatik qoliplarning ketma-ket takrorlanishi; semantik parallelizm (22,8%) — ma’no jihatdan uyg‘un tuzilmalarning qo‘llanishi. Roman Jakobson va Geoffrey Leech nazariyalari asosida parallelizm Bin Sin she’riyatida shunchaki stilistik bezak emas, balki ma’no hosil qiluvchi asosiy lingvistik mexanizm sifatida baholandi. Tadqiqot o‘zbek tilshunosligida Bin Sin she’riyatini sintaktik-lingvistik jihatdan o‘rganishga dastlabki hissa qo‘shadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Bing Xin [冰心]. 冰心全集 [Bing Xin quanji], Vol. 1: 1919–1922 / ed. by Zhuo Ru [卓如]. – Fuzhou: Haixia Wenyi Chubanshe [海峡文艺出版社], 1994. – URL: https://ci.nii.ac.jp/ncid/BN14541864 CiNii Research
2. Chang K. S., Owen S. (eds.). The Cambridge History of Chinese Literature. – Vol. 2: From 1375. – Cambridge: Cambridge University Press, 2010. – DOI: 10.1017/CHOL9780521855594. – URL: https://doi.org/10.1017/CHOL9780521855594 Cambridge
3. Jakobson R. Closing Statement: Linguistics and Poetics // Style in Language / ed. by T. A. Sebeok. – Cambridge, MA: MIT Press, 1960. – P. 350–377. – URL: https://philpapers.org/rec/JAKCSL PhilPapers
4. Leech G. N. A Linguistic Guide to English Poetry. – London: Longman, 1969. – URL: https://www.routledge.com/A-Linguistic-Guide-to-English-Poetry/Leech/p/book/9780582550131 Routledge
5. Li Ming. 冰心文学思想研究. – Shanghai: Fudan University Press, 2008.
6. McEnery T., Hardie A. Corpus Linguistics: Method, Theory and Practice. – Cambridge: Cambridge University Press, 2012. – URL: https://corpora.lancs.ac.uk/clmtp/ Corpora
7. Simpson P. Stylistics: A Resource Book for Students. – London: Routledge, 2004. – 247 p. – URL: https://search.worldcat.org/title/Stylistics-%3A-a-resource-book-for-students/oclc/53315346 WorldCat
8. Tognini-Bonelli E. Corpus Linguistics at Work. – Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 2001. – XII, 224 p. – DOI: 10.1075/scl.6. – URL: https://doi.org/10.1075/scl.6 John Benjamins Publishing Catalog
9. Toshbekova I. Zamonaviy xitoy bolalar adabiyotida Sie Bin Sin nasrining o‘rni va ahamiyati // TDSHU ilmiy materiallari. – Toshkent, 2024. – B. 77–81. – URL: https://aps.tsuos.uz/storage/users/137/projects/EJtA7ueKbJo2Pp1OjNkC8jZ6Sn9yklmlyIxd4W4v.pdf APS
10. Toshbekova I. S. Sie Bin Sinning emotsional diskursi: yumshoqlik, sokinlik, ichki kuch // Uzbekistan–China: Development of Historical-Cultural, Scientific and Economic Relations: International Scientific and Practical Conference. – 2025. – № 5(26). – B. 793–799. – DOI: 10.24412/2181-1784-2025-26-793-799. – URL: https://aps.tsuos.uz/storage/users/121/articles/PrsaWKhRpFHViKeApNOiLCfrbIAvGKdE9zGYvaBN.pdf APS
11. Xu Hongling. 修辞学视野下的冰心诗歌意象研究. – Xiamen: Xiamen University Press, 2015. –
12. Zhang Yuhong. 20世纪女性诗歌的修辞策略:以冰心为中心. – Shanghai: Huadong Normal University Press, 2016.
13. Chen Jialing. Stylistic Minimalism in Modern Chinese Women’s Poetry. – Singapore: Springer, 2021.
14. Showalter E. The Female Malady: Women, Madness, and English Culture, 1830–1980. – New York: Pantheon Books, 1985. – 312 p. – URL: https://books.google.com/books?id=SMIxMQAACAAJ Google Books
15. Dooling A. D. Women’s Literary Feminism in Twentieth-Century China. – New York: Palgrave Macmillan, 2005. – 273 p. – ISBN 978-1-4039-6733-6. – URL: https://books.google.com/books?id=RAcvrgjexScC Google Books
16. Jakobson R. Two Aspects of Language and Two Types of Aphasic Disturbances // Jakobson R., Halle M. Fundamentals of Language. – The Hague: Mouton, 1956. – P. 53–82. – URL: https://web.mit.edu/morrishalle/pubworks/papers/1956_Jakobson_Halle_Fundamentals_of_Language.pdf Massachusetts Institute of Technology