INGLIZ VA O‘ZBEK PAREMIOLOGIK BIRLIKLARIDA SHAXSNING IJTIMOIY IDENTIKLIGI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/pkt2ss45

Kalit so‘zlar:

paremiologik birlik, ijtimoiy identiklik, ingliz tili, o‘zbek tili, maqol, lingvomadaniyat, aksiologik baholash, individual identiklik, kollektiv identiklik, ekvivalentlik, qiyosiy tahlil.

Abstrak

Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek paremiologik birliklarida shaxsning ijtimoiy identikligi qiyosiy-lingvomadaniy jihatdan tadqiq etiladi. Tadqiqot materiali 640 ta paremiologik birlikdan, jumladan, 320 ta ingliz va 320 ta o‘zbek maqol hamda matallaridan tashkil topgan. Korpus shaxs ijtimoiy identikligining sakkiz asosiy kategoriyasi: oila va qarindoshlik, yosh va avlod, gender va ijtimoiy rol, mehnat va kasbiy faoliyat, ijtimoiy-iqtisodiy mavqe, axloqiy-reputatsion identiklik, shaxslararo munosabatlar hamda shaxs–jamiyat munosabatlari asosida tasniflandi. Tahlilda paremiologik birliklarning ijobiy, salbiy va ambivalent baholanishi, individual, relyatsion va kollektiv yo‘nalishi, semantik mexanizmlari hamda ingliz va o‘zbek tillaridagi ekvivalentlik darajalari hisobga olindi. Natijalar har ikki paremiologik tizimda mehnatsevarlik, halollik, donolik, sadoqat, mas’uliyat va oilaviy qadriyatlarning ijobiy baholanishini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, ingliz paremiyalarida individual mas’uliyat va shaxsiy tashabbusni, o‘zbek paremiyalarida esa qarindoshlik, o‘zaro ko‘mak, ijtimoiy birdamlik va jamoaviy mas’uliyatni ifodalovchi modellar nisbatan faolroq namoyon bo‘ladi. Tadqiqot paremiologik birliklarning shaxs ijtimoiy identikligini shakllantiruvchi lingvomadaniy vosita sifatidagi ahamiyatini ochib beradi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Tajfel H., Turner J. C. An Integrative Theory of Intergroup Conflict // The Social Psychology of Intergroup Relations / eds. W. G. Austin, S. Worchel. – Monterey, CA: Brooks/Cole, 1979. – P. 33–47. – Source

2. Mieder W. Proverbs: A Handbook. – Westport, CT: Greenwood Press, 2004. – 304 p. – Source

3. Norrick N. R. How Proverbs Mean: Semantic Studies in English Proverbs. – Berlin; New York; Amsterdam: Mouton, 1985. – 213 p. – DOI: 10.1515/9783110881974

4. Honeck R. P. A Proverb in Mind: The Cognitive Science of Proverbial Wit and Wisdom. – Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 1997. – Source

5. Mirzayev T., Musoqulov A., Sarimsoqov B. O‘zbek xalq maqollari. – Toshkent: Sharq, 2005. – 512 b. – Manba

6. Shomaqsudov Sh., Shorahmedov Sh. Hikmatnoma: O‘zbek maqollarining izohli lug‘ati. – Toshkent: O‘zbek Sovet Ensiklopediyasi Bosh redaksiyasi, 1990. – 523 b. – Manba

7. Qobilova N. S., Atoeva Sh. A. National Culture in English and Uzbek Folk Proverbs // International Journal of Language Learning and Applied Linguistics. – 2023. – Vol. 2, No. 4. – P. 189–196. – DOI: 10.51699/ijllal.v2i4.1549

8. Sharobidinovna Z. T., Kabilovna N. O., Usmanova Z. A. Comparative Analysis of Lingvocultural Aspects of Proverbs and Sayings About Parents and Problems of Lingvodidactics (Based on Materials of Uzbek and English Languages) // International Journal on Integrated Education. – 2021. – Vol. 4, No. 3. – P. 278–280. – DOI: 10.31149/ijie.v4i3.1424

9. Rajapova G. B. A Linguistic, Structural, and Cultural Comparative Study of English and Uzbek Paremiological Units in the Development of Students’ Lexical Competence // Oriental Journal of Philology. – 2026. – Vol. 6, No. 3. – P. 347–360. – DOI: 10.37547/supsci-ojp-06-03-39

10. Qurbonbayeva S. M. A Comparative Study of Uzbek and English Proverbs as Linguoculturemes // World of Philology. – 2026. – Vol. 5, No. 5. – P. 408–411. – DOI: 10.70728/phil.v05.i05.064

11. Babaeva N. A. A Comparative Linguocultural Study of English and Uzbek Proverbs // Journal of Pedagogical Inventions and Practices. – 2026. – Vol. 53. – P. 1–3. – DOI: 10.62480/jpip.2026.vol53.pp1-3

12. Speake J. (ed.). The Oxford Dictionary of Proverbs. – 6th ed. – Oxford: Oxford University Press, 2015. – Source

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-09-05

Qanday havola qilish kerak

INGLIZ VA O‘ZBEK PAREMIOLOGIK BIRLIKLARIDA SHAXSNING IJTIMOIY IDENTIKLIGI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(9), 301-309. https://doi.org/10.67227/pkt2ss45