“YUSUF VA AHMAD” DOSTONIDA SO‘ZLARNING SHAKL VA MA’NO MUNOSABATIGA KO‘RA TURLARI: LEKSIK-SEMANTIK VA LINGVOPOETIK TAHLIL
DOI:
https://doi.org/10.67227/cgteb969Kalit so‘zlar:
“Yusuf va Ahmad”, xalq dostoni, leksik semantika, omonimiya, polisemiya, sinonimiya, antonimiya, paronimiya, lingvopoetika, folklor tili.Abstrak
Maqolada “Yusuf va Ahmad” dostoni leksik tizimida so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra namoyon bo‘lish xususiyatlari tahlil qilinadi. Doston matnida uchraydigan omonimik va ko‘p ma’noli birliklar, sinonimlar, antonimlar hamda paronimlar semantik, kontekstual va lingvopoetik jihatdan tasniflanadi. Tahlilda doston matnidan olingan dalillarga tayangan holda bir leksemaning turli kontekstlarda ma’no kengayishi, sinonimik qatorlarning ekspressiv-estetik imkoniyatlari, antonimik qarama-qarshiliklarning kompozitsion va baholovchi vazifasi, paronimik birliklarning esa ohangdorlik va fonosemantik ta’sir yaratishdagi o‘rni yoritiladi. Natijalar doston leksikasining xalqona tafakkur, badiiy obrazlilik va semantik qatlamdorlik bilan uzviy bog‘liq ekanini ko‘rsatadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Abdiyev M. Soha leksikasining sistem tahlili muammolari: monografiya. – Toshkent: A. Qodiriy nomidagi Xalq merosi nashriyoti, 2004. – 117 b. – URL: https://tsuull.uz/sites/default/files/kurs_ishini_yozish_buyicha_uslubiy_tavsiyalar.pdf Toshkent O'zbek Tili Universiteti
2. Ishayev A. Xalq dostonlari leksikasidan // O‘zbek xalq ijodi. – Toshkent: Fan, 1967. – B. 167–177. – URL: https://api.ziyonet.uz/uploads/books/765358/5de8942b80086.pdf Ziyonet
3. Ro‘zimboev S. S. Janubiy Xorazm dostonlari tilining lug‘aviy-ma’noviy tahlili (“Shahriyor” va “Malikai Zavriyo” dostonlari asosida) : filol. fan. nomz. ... diss. avtoref. – Toshkent, 2000. – 25 b. – URL: https://api.ziyonet.uz/uploads/books/515373/5d206619e334e.pdf Ziyonet
4. Yo‘ldoshev B. O‘zbek tilida frazeologizmlarning uslubiy va pragmatik imkoniyatlari. – Samarqand: SamDU nashri, 2002. – 37 b. – URL: https://cspu.uz/books/9865/download/13295 cspu.uz
5. Zarifov H. T. O‘zbek xalq ijodi ko‘p tomligiga kiradigan asarlarni tayyorlash prinsiplari // Islom shoir va uning xalq poeziyasida tutgan o‘rni. – Toshkent: Fan, 1978. – B. 128–141. – URL: https://api.unilibrary.uz/storage/PublisherResourceFile/229569/images/1675769715.pdf Unilibrary
6. Yusuf va Ahmad: doston. Xalq og‘zaki ijodi / tuzuvchi Bahodir Sarimsoqov. – Toshkent: Ilm-ziyo-zakovat, 2020. – 592 b. – ISBN 978-9943-6031-7-2. – URL: https://kitobxon.com/oz/kitob/yusuf-va-ahmad-doston-halq-ogzaki-ijodi kitobxon.com
