ALISHER NAVOIY VA UILYAM SHEKSPIR ASARLARIDA MA’RIFAT G‘OYASINING BADIIY TALQINI: QIYOSIY-TIPOLOGIK TADQIQOT
DOI:
https://doi.org/10.67227/b9nt0319Kalit so‘zlar:
Alisher Navoiy, Uilyam Shekspir, ma’rifat, qiyosiy adabiyotshunoslik, tipologiya, ruhiy bilim, o‘zlikni anglash, komil inson, Hayrat ul-abror, Saddi Iskandariy, Hamlet, Qirol Lir.Abstrak
Maqolada Alisher Navoiy va Uilyam Shekspir asarlarida ma’rifat tushunchasining badiiy va falsafiy talqini qiyosiy-tipologik nuqtayi nazardan tadqiq etiladi. Garchi ular turli adabiy, diniy, falsafiy va madaniy an’analarga mansub bo‘lsalar-da, ularning asarlarida bilim, o‘zlikni anglash, axloqiy kamolot, haqiqat, adolat va inson shaxsining o‘zgarishi masalalariga katta badiiy e’tibor qaratilgan. Mazkur maqolada Hayrat ul-abror, Saddi Iskandariy, Hamlet va Qirol Lir asarlaridan misollar keltiriladi. Navoiy asarlarida ma’rifat ilohiy bilim, ruhiy poklanish, hikmat, adolat, nafsni tarbiyalash hamda tasavvufiy komil inson konsepsiyasi bilan chambarchas bog‘liq. Shekspir tragediyalarida esa bilim, asosan, shubha, tajriba, iztirob, o‘z-o‘zini tahlil qilish va axloqiy tanlov orqali qo‘lga kiritiladi. Maqolada ikki adabiy tizim o‘rtasida bevosita tarixiy ta’sirni izlashdan ko‘ra, funksional va tipologik mushtarakliklarni aniqlash maqsadga muvofiqligi asoslanadi. Qiyosiy tahlil shuni ko‘rsatadiki, Navoiy komillikni, asosan, bilim, axloq va ilohiy haqiqat o‘rtasidagi uyg‘unlik sari ruhiy yo‘naltirilgan harakat sifatida talqin etsa, Shekspir bilimni o‘zlikni, boshqa insonlarni hamda insoniy mavjudlikning axloqiy tuzilishini anglashga olib boruvchi beqaror va ko‘pincha iztirobli jarayon sifatida dramatik tarzda yoritadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Navoiy A. Hayrat ul-abror // To‘la asarlar to‘plami: 10 jildlik. – 6-jild. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi NMIU, 2013. – URL: https://ziyouz.uz/ozbek-adabiyoti/alisher-navoiy/ Конференции
2. Navoiy A. Saddi Iskandariy // To‘la asarlar to‘plami: 10 jildlik. – 8-jild. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi NMIU, 2013. – URL: https://ziyouz.uz/ozbek-adabiyoti/alisher-navoiy/ Конференции
3. Shakespeare W. Hamlet: Revised Edition / ed. by A. Thompson, N. Taylor. – The Arden Shakespeare, Third Series. – London: Bloomsbury Publishing, 2016. – 688 p. – ISBN 978-1-4725-1838-5. – URL: https://www.bloomsbury.com/uk/hamlet-9781472518385/ Bloomsbury
4. Shakespeare W. King Lear / ed. by R. A. Foakes. – The Arden Shakespeare, Third Series. – London: Bloomsbury Publishing, 1997. – 456 p. – ISBN 978-1-9034-3659-2. – URL: https://www.bloomsbury.com/us/king-lear-9781903436592/ Bloomsbury
5. Bradley A. C. Shakespearean Tragedy: Lectures on Hamlet, Othello, King Lear, Macbeth. – London: Macmillan and Co., Ltd., 1904. – URL: https://en.wikisource.org/wiki/Shakespearean_Tragedy Wikisource
6. Greenblatt S. Renaissance Self-Fashioning: From More to Shakespeare. – Chicago: University of Chicago Press, 1980. – 321 p. – ISBN 978-0-226-30653-7. – URL: https://books.google.com/books?id=0GrjrQEACAAJ Google Книги
7. Greenblatt S. Hamlet in Purgatory. – Princeton, NJ: Princeton University Press, 2001. – 322 p. – ISBN 978-0-691-05873-3. – URL: https://books.google.com/books?id=3Bc6xwmda-UC Google Книги
8. Bate J. The Genius of Shakespeare. – Oxford: Oxford University Press, 1998. – 384 p. – URL: https://books.google.com/books?id=hh5pV-G-XtoC Google Книги
9. Tillyard E. M. W. The Elizabethan World Picture. – London: Chatto & Windus, 1943. – URL: https://search.worldcat.org/title/The-Elizabethan-world-picture/oclc/1123552605 WorldCat
10. Komilov N. Tasavvuf. – Toshkent: Movarounnahr–O‘zbekiston, 2009. – 138 b. – URL: https://journal.ndpi.uz/ss/uz_Latn/article/view/2026-4-2-029 Журнал NDPI
11. Haqqul I. Navoiyga qaytish. – 1-kitob. – Toshkent: Fan, 2007. – 226 b. – URL: https://jdpu.uz/wp-content/uploads/2024/08/35.Nasrullayev-E.-Dissertatsiya.pdf Jizzax Davlat Pedagogika Universiteti
12. Haqqul I. Tasavvuf va she’riyat. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1991. – URL: https://arm.turonuniversity.uz/en/site/view?id=5479 arm.turonuniversity.uz