RUS TILIDAN O‘ZBEK TILIGA SHE’RIY TARJIMA MUAMMOLARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/84yx8d69Kalit so‘zlar:
she’riy tarjima, badiiy tarjima, rus tili, o‘zbek tili, tarjima ekvivalentligi, tarjima transformatsiyalari, ritm, qofiya, obrazlilik, lingvomadaniy moslashtirish.Abstrak
Maqolada rus tilidan o‘zbek tiliga she’riy tarjima jarayonida yuzaga keladigan asosiy lingvistik, stilistik va badiiy-estetik muammolar tadqiq etiladi. Asliyat asarining mazmun va shakl birligi, ritmi, qofiyasi, intonatsiyasi, obrazlar tizimi hamda milliy-madaniy o‘ziga xosligini saqlash masalalariga alohida e’tibor qaratiladi. Rus va o‘zbek tillari o‘rtasidagi tipologik farqlar tarjima transformatsiyalarini qo‘llash zaruratini yuzaga keltiruvchi muhim omillardan biri sifatida ko‘rib chiqiladi. A. S. Pushkinning “Я вас любил…” (“Men sizni sevardim…”) she’ri hamda uning Hamid Olimjon va Matnazar Abdulhakim tomonidan amalga oshirilgan o‘zbekcha tarjimalari misolida leksik-semantik, obrazli-stilistik, ritmik-intonatsion va lingvomadaniy o‘zgarishlarning qiyosiy tahlili amalga oshiriladi. Tadqiqot natijalari she’riy tarjimada til birliklarining so‘zma-so‘z muvofiqligidan ko‘ra funksional va badiiy-estetik ekvivalentlik muhimroq ekanligini ko‘rsatadi. Konkretlashtirish, ma’noviy rivojlantirish, obrazli almashtirish, kompensatsiya va madaniy moslashtirish o‘zbek tili vositalari orqali asliyatning umumiy badiiy ta’sirini saqlashga xizmat qilishi aniqlangan.
Yuklashlar
Havolalar
1. Фёдоров А. В. Основы общей теории перевода: лингвистические проблемы. – 4-е изд., перераб. и доп. – Москва: Высшая школа, 1983. – 303 с.
2. Бархударов Л. С. Язык и перевод: вопросы общей и частной теории перевода. – Москва: Международные отношения, 1975. – 240 с.
3. Комиссаров В. Н. Теория перевода (лингвистические аспекты). – Москва: Высшая школа, 1990. – 253 с.
4. Эткинд Е. Г. Поэзия и перевод. – Москва; Ленинград: Советский писатель, 1963. – 428 с.
5. Holmes J. S. Forms of Verse Translation and the Translation of Verse Form // The Nature of Translation: Essays on the Theory and Practice of Literary Translation / ed. by J. S. Holmes. – Berlin; Boston: De Gruyter Mouton, 1971. – P. 89–105. – DOI: 10.1515/9783110871098.89
6. Lefevere A. Translating Poetry: Seven Strategies and a Blueprint. – Assen: Van Gorcum, 1975. – 127 p.
7. Nida E. A. Toward a Science of Translating: With Special Reference to Principles and Procedures Involved in Bible Translating. – Leiden: E. J. Brill, 1964. – 331 p.
8. Newmark P. A Textbook of Translation. – New York; London: Prentice Hall, 1988.
9. Bassnett S. Translation Studies. – 4th ed. – London; New York: Routledge, 2014.
10. Salomov G‘. Tarjima nazariyasi asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 1983.
11. Musayev Q. Tarjima nazariyasi asoslari. – Toshkent: Fan, 2005. – 352 b. – ISBN 5-648-03160-2.
12. Bumatova A. Keeping Harmony of Poetical Units in the Translation of a Poem // Uzbekistan: Language and Culture. – 2019. – Vol. 2, No. 2. – DOI: 10.52773/tsuull.uzlc.2019.2/FHJK3482
13. Пушкин А. С. Я вас любил: любовь ещё, быть может… // Русская виртуальная библиотека. – Источник
14. Пушкин А. С. «Я вас любил…»: узбекские переводы Хамида Алимджана и Матназара Абдулхакима // Ziyouz. – Источник
15. Karimov N. Hamid Olimjon – mohir tarjimon // Ziyouz. – Manba