O‘QUVCHILARNING MATNNI O‘QIB TUSHUNISH KO‘RSATKICHLARI ASOSIDA DIDAKTIK QAROR QABUL QILISH: MOSLASHUVCHAN QO‘LLAB-QUVVATLASH QOIDALARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/0d9vmf25Kalit so‘zlar:
matnni o‘qib tushunish, o‘qish savodxonligi, shakllantiruvchi baholash, xatolar manzarasi, o‘qituvchining didaktik qarori, moslashuvchan ta’lim, darajalangan pedagogik yordam.Abstrak
Maqolada matnni o‘qib tushunish natijasini faqat umumiy ball bilan ifodalash emas, balki o‘quvchi qaysi fikriy harakatda qiynalganini ko‘rsatadigan alohida ko‘rsatkichlar va xatolar manzarasi asosida talqin qilish masalasi ko‘rib chiqiladi. Xatolar manzarasi deganda xatoning turi, takrorlanishi, yuzaga kelgan topshiriq sharoiti va o‘qituvchi ko‘rsatgan yordamdan keyingi o‘zgarish tushuniladi. Maqsad ushbu ma’lumotlarni didaktik qaror, ya’ni o‘qituvchining keyingi topshiriq, fikr-mulohaza mazmuni va yordam darajasi haqidagi tanlovi bilan bog‘laydigan tartibni taklif qilishdan iborat. 2021–2025-yillarda o‘zbek va rus tillarida nashr etilgan maqsadli manbalar integrativ sharh, qiyosiy tahlil, mazmuniy guruhlash va loyihaviy sintez asosida o‘rganildi. Natijada yetti fikriy harakat bo‘yicha xatolar manzarasi, xatoning boshqa ehtimoliy sabablarini tekshirish, o‘qituvchi qo‘llaydigan 0–4 darajali yordam va yangi matnda qayta tekshirishni birlashtiruvchi didaktik sikl ishlab chiqildi. Mazkur tartib tayyor empirik me’yor emas, uning amaliy yaroqliligi tajriba-sinov jarayonida aniqlanishi lozim.
Yuklashlar
Havolalar
1. Abdiraimov Sh. Ona tili ta’limida o‘qib tushunish malakasini baholashning nazariy asoslari // Jamiyat va innovatsiyalar. – 2021. – Vol. 2, No. 5/S. – B. 119–123. – DOI: 10.47689/2181-1415-vol2-iss5/S-pp119-123
2. Avazova D. E. Boshlang‘ich sinf ona tili va o‘qish savodxonligini o‘qitish jarayonida xalqaro baholash dasturlaridan foydalanish ijtimoiy zarurat sifatida // Педагогика и психология в современном мире: теоретические и практические исследования. – 2025. – Vol. 4, No. 1. – B. 54–57. – DOI: 10.5281/zenodo.14636494
3. Sultanova F. Matn orqali o‘quvchilarning o‘qib tushunish qobiliyatini rivojlantiruvchi topshiriqlar // Наука и инновации. – 2025. – Vol. 3, No. 17. – B. 45–47. – Manba
4. Utanbayeva D. A. Boshlang‘ich sinf «O‘qish savodxonligi» darslarida matn ustida ishlashda savol-topshiriqlardan foydalanish samaradorligi // Modern Science and Research. – 2024. – Vol. 3, No. 10. – B. 485–490. – DOI: 10.71337/inlibrary.uz.science-research.45105
5. Брякова И. Е., Кулаева Г. М., Якимов П. А. Педагогические условия развития читательской грамотности обучающихся на уроках гуманитарного профиля // Перспективы науки и образования. – 2022. – № 1 (55). – С. 315–328. – DOI: 10.32744/pse.2022.1.20
6. Кузнецова М. И. Особенности формирования и оценивания читательской грамотности современного младшего школьника // Учёные записки Забайкальского государственного университета. – 2024. – Т. 19, № 4. – С. 74–84. – DOI: 10.21209/2658-7114-2024-19-4-74-84
7. Романова Т. Н. Преимущества адаптивного обучения в системе профессионального образования // Вестник МГПУ. Серия «Информатика и информатизация образования». – 2024. – № 3 (69). – С. 85–90. – DOI: 10.25688/2072-9014.2024.69.3.7
8. Сидорова А. Д., Гвоздева Т. В. Модели и принципы построения системы адаптивного обучения // Системный анализ в науке и образовании. – 2024. – № 3. – С. 131–139. – Источник
9. Темняткина О. В. Механизмы формирующего оценивания в условиях дополнительного профессионального образования учителей // Образование и наука. – 2023. – Т. 25, № 5. – С. 106–134. – DOI: 10.17853/1994-5639-2023-5-106-134
10. Тербушева Е. А., Пиотровская К. Р. Аналитический потенциал платформы Moodle для мониторинга качества персонифицированного обучения // Общество. Коммуникация. Образование. – 2021. – Т. 12, № 4. – С. 19–34. – DOI: 10.18721/JHSS.12402
11. Шабалина О. В., Скрипова Ю. Ю. Исследование готовности учителей к формированию читательской грамотности младших школьников // Управление образованием: теория и практика. – 2024. – Т. 14, № 1-1. – С. 175–195. – DOI: 10.25726/r2570-6806-9438-u
12. Шукшина Т. И., Каско Ж. А. Использование адаптивного обучения в условиях цифровизации высшего педагогического образования // Научно-методический электронный журнал «Концепт». – 2024. – № 11. – С. 34–48. – DOI: 10.24412/2304-120X-2024-11176