TALABALARDA INTERNETDAN FOYDALANISHNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI VA PROFILAKTIKASI
DOI:
https://doi.org/10.67227/yk3ddz46Kalit so‘zlar:
muammoli internetdan foydalanish, internetga qaramlik, talaba, kognitiv-xulqiy model, o‘zini o‘zi nazorat qilish, virtual identifikatsiya, psixoprofilaktika.Abstrak
Maqolada talabalarda muammoli internetdan foydalanishning mazmuni, rivojlanish omillari va ijtimoiy-psixologik mexanizmlari tahlil qilingan. K. Youngning ACE modeli, M. Griffithsning komponentlar modeli, R. Davisning umumiy va maxsus patologik internetdan foydalanish haqidagi kognitiv-xulqiy konsepsiyasi hamda giperpersonal muloqot, immersiya, dissotsiatsiya va dezinhibitsiya hodisalari o‘zaro bog‘liq holda yoritilgan. Muammoli internetdan foydalanishni oddiy yuqori faollikdan ajratishda nazoratning yo‘qolishi, funksional zarar va salbiy oqibatlarga qaramay xatti-harakatning davom etishi asosiy mezonlar sifatida ko‘rsatildi. Oliy ta’lim muassasalari uchun differensial psixoprofilaktika modeli taklif etildi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Muminov D. A. Talabalar shaxsining virtual psixologik makonini o‘rganishga doir nazariyalar talqini // Ta’limda istiqbolli izlanishlar: xalqaro ilmiy-metodik jurnal. – 2025. – № 10. – B. 61–67. – ISSN 3060-527X.
2. Muminov D. A. Ijtimoiy tarmoqdan foydalanuvchilar shaxsining psixologik suverenitet xususiyatlari // Buxoro xalqaro universiteti ilmiy axborotnomasi. – 2025. – № 10. – B. 4–9.
3. Муминов Д. Р. Изучение виртуального психологического пространства личности студентов в зарубежной психологии // Вестник интегративной психологии. – 2025. – Вып. 38. – Ч. 2. – С. 301–306.
4. Muminov D. A. Ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari virtual identifikatsiyasining xususiyatlari // Fan va tadqiqot samaralari. – 2025. – Vol. 2, No. 9. – B. 131–134. – URL: https://academicsbook.com/index.php/fts/article/view/3679 Academic Book Publishing
5. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: DSM-5-TR. – 5th ed., text rev. – Washington, DC: American Psychiatric Association Publishing, 2022.– URL: https://www.psychiatry.org/patients-families/internet-gaming Психиатрия
6. Davis R. A. A Cognitive-Behavioral Model of Pathological Internet Use // Computers in Human Behavior. – 2001. – Vol. 17, No. 2. – P. 187–195. – DOI: 10.1016/S0747-5632(00)00041-8. – URL: https://doi.org/10.1016/S0747-5632(00)00041-8 ScienceDirect
7. Griffiths M. D. A “Components” Model of Addiction Within a Biopsychosocial Framework // Journal of Substance Use. – 2005. – Vol. 10, No. 4. – P. 191–197. – DOI: 10.1080/14659890500114359. – URL: https://doi.org/10.1080/14659890500114359 DOI
8. Kuss D. J., Griffiths M. D. Online Social Networking and Addiction—A Review of the Psychological Literature // International Journal of Environmental Research and Public Health. – 2011. – Vol. 8, No. 9. – P. 3528–3552. – DOI: 10.3390/ijerph8093528. – URL: https://doi.org/10.3390/ijerph8093528 MDPI
9. Przybylski A. K., Murayama K., DeHaan C. R., Gladwell V. Motivational, Emotional, and Behavioral Correlates of Fear of Missing Out // Computers in Human Behavior. – 2013. – Vol. 29, No. 4. – P. 1841–1848. – DOI: 10.1016/j.chb.2013.02.014. – URL: https://doi.org/10.1016/j.chb.2013.02.014 DOI
10. Starcevic V. Is Internet Addiction a Useful Concept? // Australian & New Zealand Journal of Psychiatry. – 2013. – Vol. 47, No. 1. – P. 16–19. – DOI: 10.1177/0004867412461693. – URL: https://doi.org/10.1177/0004867412461693 PubMed
11. World Health Organization. Gaming Disorder // International Classification of Diseases, 11th Revision (ICD-11). – Geneva: WHO. – URL: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/addictive-behaviours-gaming-disorder Всемирная организация здравоохранения
12. Young K. S. Internet Addiction: The Emergence of a New Clinical Disorder // CyberPsychology & Behavior. – 1998. – Vol. 1, No. 3. – P. 237–244. – DOI: 10.1089/cpb.1998.1.237. – URL: https://doi.org/10.1089/cpb.1998.1.237 explore.metascienceobservatory.org