INGLIZ, OʻZBEK VA RUS TILLARIDA KASABA UYUSHMASIGA OID ATAMALARNING LINGVOKULTUROLOGIK VA LINGVOKOGNITIV TADQIQI

Mualliflar

  • Davlat Matyakubov O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti Author

DOI:

https://doi.org/10.67227/mvq2cd41

Kalit so‘zlar:

kasaba uyushmasi, termin, lingvokulturologiya, lingvokognitologiya, konsept, konseptual metafora, qiyosiy tahlil.

Abstrak

Mazkur maqolada ingliz, oʻzbek va rus tillarida kasaba uyushmasiga oid atamalar lingvokulturologik va lingvokognitiv yondashuvlar asosida qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda “trade union / labour union”, “профсоюз” va “kasaba uyushmasi” nomlari bilan ifodalanuvchi asosiy konseptning nominativ, etimologik, madaniy-tarixiy va konseptual-metaforik xususiyatlari yoritiladi. Atamalarning shakllanishiga ijtimoiy-iqtisodiy tizim, mehnat munosabatlarining tarixiy modeli va milliy mentalitet taʼsiri aniqlanadi. Tahlil natijasida ingliz tilida kasaba uyushmasi konsepti “kurash va muzokara” modeli, rus tilida “davlat bilan bogʻliq ijtimoiy tashkilot” modeli, oʻzbek tilida esa “himoya, hamjihatlik va jamoaviy gʻamxoʻrlik” modeli atrofida shakllanishi asoslanadi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi. – 2022-yil 28-oktabr, O‘RQ-798-son. – Toshkent: Adolat, 2023. – URL: https://lex.uz/docs/6257288

2. O‘zbekiston Respublikasining “Kasaba uyushmalari to‘g‘risida”gi Qonuni. – 2019-yil 6-dekabr, O‘RQ-588-son (amaldagi tahriri). – URL: https://lex.uz/docs/-4631281

3. Hojiyev A. Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. – Toshkent: Fan, 1985. – URL: https://www.oriental-elibrary.uz/book/cmn64frvc009fla04fh18tmem

4. O‘zbek tilining izohli lug‘ati: 5 jildlik / A. Madvaliyev tahriri ostida. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008. – URL: https://ziyosfera.uz/ziyo/Oʻzbek_tilining_izohli_lugʻati_(2006-2008)

5. Mahmudov N. Tilning mukammal tadqiq metodologiyasini izlab // O‘zbek tili va adabiyoti. – 2012. – № 5. – B. 3–16.

6. Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. – Jizzax: Sangzor, 2006. – 92 b. – URL: https://book.iiau.uz/books/kognitiv-tilshunoslik-16610

7. Воробьев В. В. Лингвокультурология (теория и методы). – Москва: Изд-во Российского университета дружбы народов, 1997. – 331 с. – URL: https://rusneb.ru/catalog/000199_000009_001787946/

8. Гумбольдт В. фон. Избранные труды по языкознанию / Пер. с нем.; под ред. Г. В. Рамишвили. – Москва: Прогресс, 1984. – 397 с. – URL: ishonchli elektron manba aniqlanmadi.

9. Карасик В. И. Языковой круг: личность, концепты, дискурс. – Волгоград: Перемена, 2002. – 477 с. – URL: https://sci.ru/disk/file/69077

10. Краткий словарь когнитивных терминов / Е. С. Кубрякова, В. З. Демьянков, Ю. Г. Панкрац, Л. Г. Лузина; под общ. ред. Е. С. Кубряковой. – Москва: Филологический факультет МГУ им. М. В. Ломоносова, 1996. – 245 с.

11. Кубрякова Е. С. Язык и знание: На пути получения знаний о языке: Части речи с когнитивной точки зрения. Роль языка в познании мира. – Москва: Языки славянской культуры, 2004. – 560 с. – URL: ishonchli elektron manba aniqlanmadi.

12. Маслова В. А. Лингвокультурология: учебное пособие для студентов высших учебных заведений. – Москва: Академия, 2001. – 208 с.

13. Ожегов С. И., Шведова Н. Ю. Толковый словарь русского языка: 80 000 слов и фразеологических выражений. – Москва: Азъ, 1992. – 955 с.

14. Степанов Ю. С. Константы: Словарь русской культуры. Опыт исследования. – Москва: Языки русской культуры, 1997. – 824 с.

15. Телия В. Н. Русская фразеология: семантический, прагматический и лингвокультурологический аспекты. – Москва: Школа «Языки русской культуры», 1996. – 288 с.

16. Федеральный закон Российской Федерации «О профессиональных союзах, их правах и гарантиях деятельности» от 12 января 1996 г. № 10-ФЗ (в действующей редакции). – URL: https://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_8840/

17. Fauconnier G., Turner M. The Way We Think: Conceptual Blending and the Mind’s Hidden Complexities. – New York: Basic Books, 2002. – 440 p. – URL: https://search.worldcat.org/title/-/oclc/48475146

18. Hyman R. Understanding European Trade Unionism: Between Market, Class and Society. – London: SAGE Publications, 2001. – 208 p. – URL: https://www.sagepub.com/shop/buy-a-book/understanding-european-trade-unionism-1-205371

19. Kövecses Z. Metaphor: A Practical Introduction. – Oxford: Oxford University Press, 2002. – 285 p. – URL: https://doi.org/10.1093/oso/9780195145113.001.0001

20. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press, 1980. – 242 p. – URL: https://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/M/bo3637992

21. Sapir E. Selected Writings of Edward Sapir in Language, Culture and Personality / Ed. by D. G. Mandelbaum. – Berkeley: University of California Press, 1949. – URL: https://www.ucpress.edu/book/9780520324060/selected-writings-of-edward-sapir-in-language-culture-and-personality

22. Webb S., Webb B. The History of Trade Unionism. – London: Longmans, Green and Co., 1894. – 558 p. – URL: https://archive.org/details/historyoftradeun00webbuoft (1920-yilgi qayta nashrning elektron nusxasi).

23. Wierzbicka A. Understanding Cultures through Their Keywords: English, Russian, Polish, German, Japanese. – Oxford: Oxford University Press, 1997. – 311 p. – URL: https://global.oup.com/academic/product/understanding-cultures-through-their-key-words-9780195088366

24. International Labour Organization. Freedom of Association and Protection of the Right to Organise Convention, 1948 (No. 87); Right to Organise and Collective Bargaining Convention, 1949 (No. 98). – Geneva: International Labour Organization, 1948–1949. – URL: https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_en/f?p=NORMLEXPUB:12000:0:::NO:::

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-10-05

Qanday havola qilish kerak

INGLIZ, OʻZBEK VA RUS TILLARIDA KASABA UYUSHMASIGA OID ATAMALARNING LINGVOKULTUROLOGIK VA LINGVOKOGNITIV TADQIQI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(10), 99-103. https://doi.org/10.67227/mvq2cd41