ESHITISHIDA NUQSONI BO‘LGAN BOLALARNI INKLYUZIV TA’LIMGA JALB ETISH

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/npse7g33

Kalit so‘zlar:

inklyuziv ta’lim, eshitishida nuqson, kar bolalar, zaif eshituvchi bolalar, maxsus pedagogika, surdopedagogika, kommunikativ muhit, ijtimoiy integratsiya, pedagogik moslashtirish, ta’lim texnologiyalari, tengdoshlar bilan muloqot, inklyuziv ta’lim muhiti.

Abstrak

Maqolada eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni inklyuziv ta’limga jalb etishning pedagogik, kommunikativ va ijtimoiy-psixologik shartlari yoritilgan. Ilmiy adabiyotlar asosida inklyuziv ta’lim samaradorligiga ta’sir etuvchi asosiy omillar: o‘qituvchining maxsus tayyorgarligi, kommunikativ muhit, ta’lim mazmuni va metodlarini moslashtirish, texnik vositalardan foydalanish hamda tengdoshlar bilan ijtimoiy munosabatlarni rivojlantirish masalalari tahlil qilingan. Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolani umumiy sinfga qabul qilishning o‘zi yetarli emasligi, uning darsda faol ishtirok etishi va tengdoshlari bilan to‘laqonli muloqot qilishi uchun kompleks pedagogik qo‘llab-quvvatlash zarurligi asoslangan. Shuningdek, oila, pedagog va maxsus mutaxassislar hamkorligi inklyuziv ta’limning muhim sharti sifatida belgilangan.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Xie Y.-H., Potměšil M., Peters B. Children Who Are Deaf or Hard of Hearing in Inclusive Educational Settings: A Literature Review on Interactions with Peers // The Journal of Deaf Studies and Deaf Education. – 2014. – Vol. 19, № 4. – P. 423–437.

2. Alasim K. Inclusion and d/Deaf and Hard of Hearing Students: A Qualitative Meta-Analysis // International Journal of Disability, Development and Education. – 2023. – Vol. 70, № 6. – P. 1120–1146.

3. Lih A. C., Lee L. W., Nor Rashid M. F., Che Ahmad A. Academic Achievement of Children with Deafness or Hard of Hearing (DHH) Inclusive Educational Setting: A Scoping Review // Jurnal Pendidikan Bitara UPSI. – 2024. – Vol. 17. – P. 53–65.

4. Mbazi S., Ojok P., Okwaput S. Exclusion within the Inclusion Practices of Learners with Hearing Impairment in Inclusive Schools: A Systematic Review // International Journal of Studies in Inclusive Education. – 2024. – Vol. 1, № 2. – P. 16–20.

5. Keerthan K. S., Gunjawate D. R., Ravi R., Kumar K. Exploring Teachers’ Knowledge and Attitudes towards the Inclusion of Children with Hearing Impairment in Mainstream Education: A Systematic Review // International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology. – 2025. – Vol. 190. – Article 112255.

6. Al-Ghanim S. A., Maamor N., Khairuddin K. F., Abdul Wahab N. A. Barriers and Facilitators to Educational Inclusion of Deaf and Hard-of-Hearing Students in Mainstream Educational Settings: A Scoping Review // The Journal of Deaf Studies and Deaf Education. – 2026. – DOI: 10.1093/jdsade/enag067.

7. Nazarova D. A., Mamarajabova Z. N. Maxsus pedagogika (surdopedagogika): darslik. – Toshkent: Innovatsiya-Ziyo, 2019. – 420 b.

8. Po‘latova P. M., Nurmuhammedova L. Sh., Yakubjonova D. B., Mamarajabova Z. N., Amirsaidova Sh. M., Sultonova A. D. Maxsus pedagogika: darslik. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2014.

9. Mamarajabova Z. N. Adabiy ta’lim jarayonida zaif eshituvchi o‘quvchilar nutqini rivojlantirish: pedagogika fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent: TDPU, 2020.

10. Nazarova D. A. Maktabgacha yoshdagi zaif eshituvchi bolalar nutqini rivojlantirish: pedagogika fanlari nomzodi dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent: TDPU, 2009.

11. Tasbayeva G. Eshitishda nuqsoni bor bolalarning ijtimoiy muhitga moslashishi // Fan va jamiyat. – 2016. – № 1. – B. 83–85.

12. Azizova I., Xojiyeva B. Nutq ustida ishlashning tizimli yondashuvlari orqali eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni inklyuziv ta’limga tayyorlash // Inklyuziv ta’limning dolzarb masalalari: muammolar va ularning yechimlari: xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami. – Toshkent, 2021. – B. 25–27.

13. Bakirova F. Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni nutqiy jihatdan inklyuziv ta’limga tayyorlashda yakka mashg‘ulot o‘qituvchilari faoliyatining ahamiyati // Inklyuziv ta’limning dolzarb masalalari: muammolar va ularning yechimlari: xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami. – Toshkent, 2021. – B. 57–58.

14. Azimova D. S. Priority Directions of Cooperation between Special School and Library in Formation of Reading Competence of Students with Hearing Impairment // Central Asian Journal of Social Sciences and History. – 2023. – Vol. 4, № 3. – P. 65–68. – DOI: 10.51699/cajssh.v4i3.668.

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-10-05

Qanday havola qilish kerak

ESHITISHIDA NUQSONI BO‘LGAN BOLALARNI INKLYUZIV TA’LIMGA JALB ETISH. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(10), 41-45. https://doi.org/10.67227/npse7g33