INGLIZ VA O‘ZBEK BADIIY ADABIYOTIDA EPISTOLYAR FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING KOGNITIV TASVIRI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/jmdxah77

Kalit so‘zlar:

kognitiv tilshunoslik, epistolyar matn, frazeologik birlik, konsept, konseptosfera, kategoriyalashtirish, konseptual metafora, freym, emotsiya, pragmatika, badiiy matn.

Abstrak

Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek badiiy adabiyotidagi epistolyar matnlarda qo‘llangan frazeologik birliklarning kognitiv-pragmatik xususiyatlari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy e’tibori epistolyar frazeologik birliklarning inson hissiy holati, konseptual tajribasi, kommunikativ niyati va individual konseptosferasini ifodalashdagi o‘rniga qaratilgan. Frazeologik birliklar insonning borliqni idrok etishi, kategoriyalashtirishi va mavhum hodisalarni konkret tajriba asosida konseptuallashtirishi bilan bog‘liq holda tahlil qilinadi. Tadqiqot materiali sifatida Abdulla Qodiriyning “O‘tkan kunlar” romani hamda Jeyn Ostinning “Pride and Prejudice” asaridagi epistolyar parchalar tanlandi. Tahlil jarayonida tavsifiy, qiyosiy-tipologik, kontekstual, komponent, konseptual va pragmatik tahlil metodlaridan foydalanildi. Tadqiqot natijasida epistolyar frazeologik birliklarning “emotsiya – suyuqlik”, “iztirob – yuk”, “emotsiya – olov”, “emotsiya – frazeologik holat”, “inson – hayvon” kabi konseptual modellar asosida shakllanishi aniqlandi. O‘zbek epistolyar matnlarida emotsional holat ko‘pincha obrazli va metaforik frazeologizmlar orqali bevosita ifodalansa, ingliz epistolyar nutqida hissiy mazmun ko‘proq bilvosita pragmatik vositalar, kinoya, baholash va kommunikativ vaziyat orqali yuzaga chiqishi kuzatildi. Epistolyar frazeologik birliklar personaj ruhiyatini ochish, xarakterini individuallashtirish, kommunikativ munosabatini belgilash va badiiy obraz yaratishda muhim vosita ekanligi asoslandi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Кубрякова Е. С. Язык и знание: На пути получения знаний о языке: Части речи с когнитивной точки зрения. Роль языка в познании мира. – Москва: Языки славянской культуры, 2004. – 555 с. – С. 225. – URL: https://search.rsl.ru/ru/record/01002416335

2. Кубрякова Е. С. Язык и знание: На пути получения знаний о языке: Части речи с когнитивной точки зрения. Роль языка в познании мира. – Москва: Языки славянской культуры, 2004. – 555 с. – С. 156. – URL: https://rusneb.ru/catalog/000199_000009_002416335/

3. Болдырев Н. Н. Концептуальное пространство когнитивной лингвистики // Вопросы когнитивной лингвистики. – 2004. – № 1. – С. 18–36. – URL: https://www.vcl.ralk.info/issues/2004/issue_1_2004/kontseptualnoe_prostranstvo_kognitivnoy_lingvistiki.html

4. Ungerer F., Schmid H. J. An Introduction to Cognitive Linguistics. – Harlow: Longman, 1996. – 306 p. – P. 131. – URL: https://obnb.uk/p10696484-an-introduction-to-cognitive-linguistics

5. Safarov Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008. – 320 b. – B. 110. – URL: https://book.iiau.uz/books/pragmalingvistika-14852

6. Lakoff G., Johnson M. Philosophy in the Flesh: The Embodied Mind and Its Challenge to Western Thought. – New York: Basic Books, 1999. – P. 391. – URL: https://www.hachettebookgroup.com/titles/george-lakoff/philosophy-in-the-flesh/9780465056743/

7. Qodiriy A. O‘tgan kunlar: roman. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 2008. – B. 209. – URL: https://adabiyot.islamonline.uz/kitoblar/otgan-kunlar.html

8. Austen J. Pride and Prejudice. – Planet eBook, 2008. – 479 p. – URL: https://www.planetebook.com/free-ebooks/pride-and-prejudice.pdf

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-10-05

Qanday havola qilish kerak

INGLIZ VA O‘ZBEK BADIIY ADABIYOTIDA EPISTOLYAR FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING KOGNITIV TASVIRI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(10), 118-121. https://doi.org/10.67227/jmdxah77