YANGILANAYOTGAN JAMIYATDA MUTOLAA MADANIYATINING TRANSFORMATSIYASI: IJTIMOIY-FALSAFIY BIBLIOMETRIK TAHLIL (2021–2025)

Mualliflar

  • Alisher Ravshanov “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti Author https://orcid.org/0009-0002-7921-2278
  • Noila Suyunova “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti Author

DOI:

https://doi.org/10.67227/zm2gne38

Kalit so‘zlar:

mutolaa madaniyati; bibliometrik tahlil; raqamli transformatsiya; ijtimoiy barqarorlik; VOSviewer; Scopus; savodxonlik.

Abstrak

Raqamli davrda mutolaa endi faqat kitob o‘qish emas. U ijtimoiy tarmoqlar, raqamli platformalar va turli axborot muhitlarida amalga oshadigan murakkab amaliyotga aylanib bormoqda. Bu o‘zgarish axborotni qabul qilish, o‘zlashtirish va tushunish usullarimizga, hatto bilim va madaniyatimizga ham ta’sir qilmoqda.

Ayniqsa, pandemiyadan keyin raqamli texnologiyalar hayotimizga yanada chuqurroq kirib keldi. Mutolaa, yozish va onlayn faoliyat o‘rtasidagi chegaralar xiralashib, an’anaviy o‘qish yangi raqamli odatlar bilan aralashib ketmoqda. Shu sababli mutolaa madaniyatining o‘zgarishi faqat pedagogika yoki psixologiya emas, balki sotsiologiya, falsafa va madaniyatshunoslik kesishmasida ham muhim mavzuga aylandi.

Asosiy savol shuki: raqamli yangiliklarni qabul qilgan holda mutolaaning intellektual va madaniy ahamiyatini qanday saqlab qolish mumkin? Bu borada o‘qish jarayonlari, raqamli savodxonlik, kutubxonalarning yangi roli va insonning axborot bilan munosabati keng o‘rganilmoqda. Lekin tadqiqotlar turli fanlar va jurnallarga tarqalgani bois umumiy tendensiyalarni ko‘rish qiyin.

Shu sababli ushbu tadqiqot 2021–2025-yillarda Scopus’da indekslangan 567 ta nashrning bibliometrik tahliliga asoslanadi. Unda mutolaa madaniyati, odatlari va amaliyotlariga oid ishlarning rivoji, asosiy mavzulari va olimlar o‘rtasidagi aloqalar ko‘rib chiqiladi. Hammualliflik va kalit so‘zlar tarmoqlari orqali yetakchi yo‘nalishlar aniqlanadi.

Maqsad — raqamli va ijtimoiy o‘zgarishlar sharoitida mutolaa madaniyati qanday rivojlanayotganini tizimli ko‘rsatish va bu jarayonni chuqurroq tushunish uchun asos yaratishdir.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Alacovska A., Bille T. A Heterodox Re-Reading of Creative Work: The Diverse Economies of Danish Visual Artists // Work, Employment and Society. – 2021. – Vol. 35, № 6. – P. 1053–1072. – DOI: 10.1177/0950017020958328.

2. Bagga-Gupta S., Carneiro A. S. R. Nodal Frontlines and Multisidedness: Contemporary Multilingualism Scholarship and Beyond // International Journal of Multilingualism. – 2021. – Vol. 18, № 2. – P. 320–335. – DOI: 10.1080/14790718.2021.1876700.

3. Bechky B. A., Davis G. F. Resisting the Algorithmic Management of Science: Craft and Community after Generative AI // Administrative Science Quarterly. – 2025. – Vol. 70, № 1. – P. 1–22. – DOI: 10.1177/00018392241304403.

4. Burnett C., Merchant G. Returning to Text: Affect, Meaning Making, and Literacies // Reading Research Quarterly. – 2021. – Vol. 56, № 2. – P. 355–367. – DOI: 10.1002/rrq.303.

5. Daněk P., Sovóvá L., Jehlička P., Vávra J., Lapka M. From Coping Strategy to Hopeful Everyday Practice: Changing Interpretations of Food Self-Provisioning // Sociologia Ruralis. – 2022. – Vol. 62, № 3. – P. 651–671. – DOI: 10.1111/soru.12395.

6. Martins A., Branco M. C., Melo P. N., Machado C. Sustainability in Small and Medium-Sized Enterprises: A Systematic Literature Review and Future Research Agenda // Sustainability. – 2022. – Vol. 14, № 11. – Art. 6493. – DOI: 10.3390/su14116493.

7. Maseko K., Mkhize D. N. Translanguaging Mediating Reading in a Multilingual South African Township Primary Classroom // International Journal of Multilingualism. – 2021. – Vol. 18, № 3. – P. 455–474. – DOI: 10.1080/14790718.2019.1669608.

8. Porcuna-Ferrer A., Calvet-Mir L., Faye N. F., Klappoth B., Reyes-García V., Labeyrie V. Drought-Tolerant Indigenous Crop Decline in the Face of Climate Change: A Political Agroecology Account from South-Eastern Senegal // Journal of Rural Studies. – 2024. – Vol. 105. – Art. 103163. – DOI: 10.1016/j.jrurstud.2023.103163.

9. Ruiz-Eugenio L., Soler-Gallart M., Racionero-Plaza S., Padrós M. Dialogic Literary Gatherings: A Systematic Review of Evidence to Overcome Social and Educational Inequalities // Educational Research Review. – 2023. – Vol. 39. – Art. 100534. – DOI: 10.1016/j.edurev.2023.100534.

10. Wyse D., Bradbury A. Reading Wars or Reading Reconciliation? A Critical Examination of Robust Research Evidence, Curriculum Policy and Teachers' Practices for Teaching Phonics and Reading // Review of Education. – 2022. – Vol. 10, № 1. – Art. e3314. – DOI: 10.1002/rev3.3314.

Nashr qilingan

2026-10-05

Qanday havola qilish kerak

YANGILANAYOTGAN JAMIYATDA MUTOLAA MADANIYATINING TRANSFORMATSIYASI: IJTIMOIY-FALSAFIY BIBLIOMETRIK TAHLIL (2021–2025). (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(10), 114-124. https://doi.org/10.67227/zm2gne38