SHIHOBIDDIN MARJONIY PEDAGOGIK QARASHLARINING SHAKLLANISHIDAGI TARIXIY-PEDAGOGIK OMILLAR: VOLGABO‘YI VA BUXORO TA’LIM MUHITI MISOLIDA

Abstrak

Maqolada Shihobiddin Marjoniy (1818–1889) pedagogik qarashlarining shakllanishiga ta’sir etgan tarixiy-pedagogik omillar tarixiylik tamoyili asosida tahlil qilinadi hamda uning g‘oyalarining Olimjon Barudiy (1857–1921) bilan bog‘liq jadidchilik bosqichiga munosabati yoritiladi. Tadqiqotda tarixiy-qiyosiy tahlil, davrlashtirish va manbashunoslik metodlaridan foydalanilgan. Natijalar to‘rt guruh omilni — ijtimoiy-siyosiy muhit, an’anaviy maktab va madrasa ta’limidagi inqiroz, Utiz-Imyaniy va Kursaviy ilgari surgan ijtihod an’anasi hamda Buxoro madrasalaridagi shaxsiy ta’lim tajribasini — ajratish mumkinligini ko‘rsatdi. Marjoniyning besh bandli islohot dasturi ta’lim mazmunini sharh-hoshiyalardan asl manbalarga qaytarish, dunyoviy fanlarni kiritish va mustaqil fikrlashni pedagogik tamoyil darajasiga ko‘tarish bilan xarakterlanadi. 1865–1870-yillardagi imperiya siyosati uning keyingi faoliyati va Barudiy davri uchun asosiy kontekst bo‘lgani aniqlandi.