PISA XALQARO TADQIQOTLARI ASOSIDA O‘QUVCHI-YOSHLAR DUNYOQARASHINI RIVOJLANTIRISHNING IJTIMOIY-FALSAFIY JIHATLARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/qkfgg068Kalit so‘zlar:
PISA, dunyoqarash, funksional savodxonlik, tanqidiy tafakkur, kompetensiyaviy yondashuv, ijtimoiy adolat, global fuqarolik, ta’lim falsafasi, inson kapitali.Abstrak
Maqolada O‘zbekistonning 2022-yilda PISA xalqaro baholash dasturidagi ilk to‘laqonli ishtiroki natijalari ijtimoiy-falsafiy nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Matematika, o‘qish va tabiiy fanlar savodxonligi bo‘yicha ko‘rsatkichlar OECDning o‘rtacha ko‘rsatkichlari bilan qiyoslanib, bilimdan amaliyotga o‘tish, tanqidiy tafakkur, ijtimoiy tengsizlik hamda milliy va global qadriyatlar uyg‘unligi muammolari yoritiladi. Maktab o‘qituvchilari o‘rtasida o‘tkazilgan so‘rovnoma asosida PISA dasturining pedagoglar va o‘quvchilar dunyoqarashiga ta’siri ochib beriladi. Tadqiqotda falsafiy-dialektik tahlil, qiyosiy tahlil, kontent-tahlil, empirik va statistik-analitik usullardan foydalanildi. Xulosada PISA tajribasidan milliy ta’lim tizimida samarali foydalanish istiqbollari asoslanadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 29-apreldagi PF-5712-sonli «O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida»gi Farmoni // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi. – 2019. – 29-aprel. – 06/19/5712/3034-son.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-noyabrdagi PF-6108-sonli «O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’lim-tarbiya va ilm-fan sohalarini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi. – 2020. – 7-noyabr. – 06/20/6108/1492-son.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-maydagi PF-134-sonli «2022–2026-yillarda xalq ta’limini rivojlantirish bo‘yicha Milliy dasturni tasdiqlash to‘g‘risida»gi Farmoni // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi. – 2022. – 11-may. – 06/22/134/0405-son.
4. Nishonova Z. Xalqaro baholash dasturlarini milliy ta’lim tizimiga integratsiya qilish masalalari // Ta’lim sifatini baholash. – Toshkent, 2018. – № 2. – B. 7–15.
5. Muslimov N. A. Kompetensiyaviy yondashuv asosida o‘qituvchilar malakasini oshirish zarurligi // Ta’lim metodikasi. – Toshkent, 2018. – № 1. – B. 10–18.
6. Собкин В. С., Фрумин И. Д., Пинская А. Неравенство в образовании и социально-экономические факторы, влияющие на успеваемость учащихся // Педагогика и социальные исследования. – Москва, 2016. – № 4. – С. 22–31.
7. Авраамова Е. Л. Необходимость интеграции результатов международных оценок в национальную образовательную политику // Образование и управление. – Москва, 2017. – № 2. – С. 15–23.
8. Schleicher A. Main Ideas of the PISA Concept and Global Standards for Functional Literacy Assessment. – Paris: OECD Publications, 2019. – P. 1–18.
9. Adams R., Woessmann L., Kaplan D., Klieme E. The Influence of PISA Results on Social Equity, Economic Development, and Education Quality // Educational Research Review. – 2016. – № 4. – P. 12–29.
10. OECD. PISA 2022 Results [Elektron resurs]. – URL: https://www.oecd.org/publication/pisa-2022-results/ (murojaat sanasi: 12.01.2024).
11. Elektron manba. – URL: https://bit.ly/3rNK7hw (murojaat sanasi: 15.02.2021).
12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-noyabrdagi PQ-4884-sonli «Ta’lim-tarbiya tizimini yanada takomillashtirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi Qarori. – URL: https://lex.uz/ru/docs/-5085887.
13. Выготский Л. С. Психология развития человека. – Москва: Смысл, 2005. – С. 20.
14. Uzbekistan Prepares for Participation in PISA 2025 with World Bank Assistance // Daryo.uz. – 2024. – 30-aprel. – URL: https://daryo.uz/en/2024/04/30/uzbekistan-prepares-for-participation-in-pisa-2025-with-world-bank-assistance.
