KASBIY ETIKA MADANIYATI VA AKADEMIK HALOLLIKNI RIVOJLANTIRISHGA YO‘NALTIRILGAN PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALAR MAZMUNI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/cemvdy39

Kalit so‘zlar:

akademik halollik me’yorlari, dizayn asosidagi tadqiqot, etik xulq, kasbiy mas’uliyat, pedagogik paradigma, refleksiv mas’uliyat, tizimli mazmun.

Abstrak

Pedagogik ta’limda akademik halollikning buzilishi ishonch, adolat va bo‘lajak mutaxassisning kasbiy mas’uliyatini susaytiradi; shu sababli kasbiy etika madaniyatini shakllantirish mazmunini yaxlit pedagogik tizim sifatida belgilash zarur. Tadqiqotning maqsadi akademik halollik va kasbiy etika madaniyatini rivojlantirishga yo‘naltirilgan pedagogik texnologiyalarning mazmuniy tarkibini aniqlash, uni pedagogik ta’limotlar tarixi hamda zamonaviy pedagogik paradigma bilan bog‘lashdan iborat bo‘ldi. Ishda dizayn asosidagi tadqiqot, tizimli adabiyotlar sharhi va Mayringning sifatli kontent-kategorik tahlili o‘zaro bog‘langan holda qo‘llanildi. Mazkur yondashuv orqali diagnostik material uchun axloqiy anglash, me’yoriy xulq, refleksiv mas’uliyat va ijtimoiy hamkorlikni ifodalovchi mezonlar ishlab chiqildi. Uch bosqichli pedagogik tajriba aniqlovchi pretest, shakllantiruvchi intervensiya va nazorat posttesti ketma-ketligida tashkil etildi; tajriba hamda nazorat guruhlarida mazmunning amaliy namoyon bo‘lishi qiyosiy tahlil qilindi. O‘lchov vositasining ichki izchilligi Cronbach alfa ≥ 0,70 talabi bilan baholandi. Natijalar kasbiy etika mazmunini faqat qoidalar majmui sifatida emas, balki bilim, qadriyat, xulqiy amal va refleksiyani birlashtiruvchi to‘rt komponentli tuzilma sifatida loyihalash zarurligini ko‘rsatdi. Ilmiy hissa pedagogik tafakkur tarixi bilan zamonaviy akademik halollik talablari o‘rtasidagi uzviylikni ochib beruvchi mazmuniy model va uni tashxislash mezonlarini bir tizimga keltirishdan iboratdir. Mazkur model oliy ta’lim dasturlarida kasbiy etika mavzularini izchil tanlash, o‘qitish va baholash uchun metodik asos yaratadi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Bertram Gallant T. Academic Integrity in the Twenty-First Century: A Teaching and Learning Imperative // ASHE Higher Education Report. – 2008. – Vol. 33, № 5. – P. 1–143. – DOI: 10.1002/aehe.3305.

2. Bretag T. Challenges in Addressing Plagiarism in Education // PLoS Medicine. – 2013. – Vol. 10, № 12. – Art. e1001574. – DOI: 10.1371/journal.pmed.1001574.

3. McCabe D. L., Treviño L. K., Butterfield K. D. Honor Code and Other Contextual Influences on Academic Integrity: A Replication and Extension to Modified Honor Code Settings // Research in Higher Education. – 2002. – Vol. 43, № 3. – P. 357–378. – DOI: 10.1023/A:1014893102151.

4. Murdock T. B., Anderman E. M. Motivational Perspectives on Student Cheating: Toward an Integrated Model of Academic Dishonesty // Educational Psychologist. – 2006. – Vol. 41, № 3. – P. 129–145. – DOI: 10.1207/s15326985ep4103_1.

5. Rettinger D. A., Jordan A. E. The Relations among Religion, Motivation, and Academic Integrity: A Mediation Analysis // Ethics & Behavior. – 2005. – Vol. 15, № 2. – P. 107–129. – DOI: 10.1207/s15327019eb1502_2.

6. Eaton S. E. Academic Integrity During COVID-19: Reflections from the University of Calgary // International Studies in Educational Administration. – 2020. – Vol. 48, № 1. – P. 80–85.

7. Newton P. M. Academic Integrity: A Quantitative Study of Confidence and Understanding in Students at the Start of Their Higher Education // Assessment & Evaluation in Higher Education. – 2016. – Vol. 41, № 3. – P. 482–497. – DOI: 10.1080/02602938.2015.1024199.

8. Bretag T., Harper R., Burton M. et al. Contract Cheating: A Survey of Australian University Students // Studies in Higher Education. – 2019. – Vol. 44, № 11. – P. 1837–1856. – DOI: 10.1080/03075079.2018.1462788.

9. Eaton S. E. Academic Integrity in the Digital Era: Challenges and Institutional Responses // International Journal for Educational Integrity. – 2022. – Vol. 18. – Art. 12.

10. Bretag T., Harper R., Burton M. et al. Contract Cheating and Assessment Design: Exploring the Relationship between Assessment, Student Behaviour and Academic Integrity // Assessment & Evaluation in Higher Education. – 2019. – Vol. 44, № 5. – P. 676–691.

11. UNESCO. Recommendation on Education for Peace, Human Rights and Sustainable Development [Elektron resurs]. – Paris: UNESCO, 2023. – URL: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000386924 (murojaat sanasi: 12.10.2026).

12. Macfarlane B., Zhang J., Pun A. Academic Integrity: A Review of the Literature // Studies in Higher Education. – 2014. – Vol. 39, № 2. – P. 339–358. – DOI: 10.1080/03075079.2012.709495.

13. Whitley B. E. Factors Associated with Cheating among College Students: A Review // Research in Higher Education. – 1998. – Vol. 39, № 3. – P. 235–274. – DOI: 10.1023/A:1018724900565.

14. Perkins M., Gezgin U. B., Roe J. Reducing Contract Cheating: A Theory of Planned Behaviour-Based Intervention // Journal of Academic Ethics. – 2020. – Vol. 18, № 1. – P. 23–44. – DOI: 10.1007/s10805-019-09357-3.

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-10-05

Qanday havola qilish kerak

KASBIY ETIKA MADANIYATI VA AKADEMIK HALOLLIKNI RIVOJLANTIRISHGA YO‘NALTIRILGAN PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALAR MAZMUNI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(10), 208-214. https://doi.org/10.67227/cemvdy39