SAN’AT TA’LIMI VA PEDAGOGIK MENEJMENT INTEGRATSIYASI: UNIVERSITET UCHUN MADANIY-ESTETIK KOMPETENSIYANI MUVOFIQLASHTIRISH MODELI
DOI:
https://doi.org/10.67227/cf640r86Kalit so‘zlar:
san’at ta’limi, pedagogik menejment, madaniy-estetik kompetensiya, konseptual model, konstruktiv muvofiqlik, badiiy avtonomiya, refleksiya.Abstrak
Maqolada oliy ta’limdagi san’at ta’limi bilan pedagogik menejment o‘rtasidagi nazariy uzilish tahlil qilinib, Madaniy-estetik kompetensiyani muvofiqlashtirish modeli (MEKMM) taklif etiladi. Konseptual tahlil O‘zbekiston, MDH mamlakatlari va xalqaro ilmiy manbalarning maqsadli sinteziga asoslangan. Model uchta analitik qatlamni o‘zaro bog‘laydi: talabaning madaniy-estetik kompetensiyasi, mazkur kompetensiyani yuzaga chiqaruvchi pedagogik faoliyat hamda uni ta’minlovchi institutsional sharoitlar. Kompetensiya kontekstual talqin, asoslangan estetik hukm, ijodiy amaliyot va refleksiv madaniy ishtirokdan tashkil topadi. Ularning rivojlanishi imkoniyat yaratish, mazmuniy muvofiqlik, qayta aloqa va refleksiv qayta qurish mexanizmlari orqali izohlanadi. Modelning badiiy avtonomiya, resurslardan adolatli foydalanish va madaniy kontekst yaxlitligi kabi chegaraviy tamoyillari belgilangan. Oltita nazariy propozitsiya modelni empirik tekshirish uchun falsifikatsiya qilinadigan shaklga keltiradi. Maqolada boshqaruv san’at mazmunini nazorat qilish emas, balki mazmunli badiiy o‘rganish uchun sharoit yaratish sifatida talqin etiladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Hasanov R. Maktabda tasviriy san’atni o‘qitish metodikasi: darslik. – Toshkent: Fan, 2004. – URL: https://api.ziyonet.uz/uploads/books/662/5afe63e81a3f5.pdf.
2. Tolipov O‘. Q., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy asoslari: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Fan, 2006. – 262 b. – ISBN: 5-648-03428-5. – URL: https://library.tdau.uz/uz/books/3156.
3. Abdirasilov S., Tolipov N. Tasviriy san’at o‘qitish metodikasi: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Aloqachi, 2007. – 144 b. – ISBN: 978-9943-326-15-6. – URL: https://cspu.uz/tasviriy-sanat-oqitish-metodikasi-1.
4. Yuldasheva N. I. Bo‘lajak tasviriy san’at o‘qituvchilarining badiiy-estetik kompetentligini shakllantirish texnologiyalarini takomillashtirish: pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent, 2021. – 58 b. – Avtoreferatning bevosita elektron URL manzili tasdiqlanmadi.
5. Mamatov U. O‘zbekiston madaniyatida tarixiy janrdagi tasviriy san’at asarlari (XX asr ikkinchi yarmi – XXI asr boshlari): monografiya. – Toshkent: Fan va texnologiyalar nashriyot-matbaa uyi, 2021. – 184 b. – ISBN: 978-9943-7437-0-0. – URL: https://api.ziyonet.uz/uploads/books/7007/61516ea9924ad.pdf.
6. Рахимбаева И. Э. Методологические основы управления качеством художественного образования // Известия Саратовского университета. Новая серия. Серия: Философия. Психология. Педагогика. – 2014. – Т. 14, вып. 2. – С. 109–113. – DOI: 10.18500/1819-7671-2014-14-2-109-113. – URL: https://doi.org/10.18500/1819-7671-2014-14-2-109-113.
7. Хуторской А. В. Ключевые компетенции как компонент личностно ориентированной парадигмы образования // Народное образование. – 2003. – № 2. – С. 58–64. – URL: https://narodnoe.org/journals/narodnoe-obrazovanie/2003-2/klyuchevie-kompetencii-kak-komponent--lichnostno-orientirovannoiy-paradigmi-obrazovaniya.
8. Зимняя И. А. Ключевые компетенции – новая парадигма результата образования // Высшее образование сегодня. – 2003. – № 5. – С. 34–42. – URL: https://cyberleninka.ru/article/n/klyuchevye-kompetentsii-novaya-paradigma-rezultata-obrazovaniya.
9. Biggs J. Enhancing Teaching through Constructive Alignment // Higher Education. – 1996. – Vol. 32, № 3. – P. 347–364. – DOI: 10.1007/BF00138871. – URL: https://doi.org/10.1007/BF00138871.
10. Eisner E. W. The Arts and the Creation of Mind. – New Haven; London: Yale University Press, 2002. – 258 p. – URL: https://www.jstor.org/stable/j.ctt1np7vz.
